رابطه بین انگیزه‌ پیشرفت، منبع کنترل، خودپنداره و پیشرفت تحصیلی دانش‌آموزان سال اول متوسطه نواحی پنج‌گانه تبریز

نوع مقاله: علمی پژوهشی

نویسندگان

1 مدرس دانشگاه

2 کارشناس‌ارشد برنامه‌ریزی‌درسی

چکیده

هدف از این پژوهش بررسی رابطه بین انگیزه پیشرفت، منبع کنترل، خودپنداره و پیشرفت تحصیلی در دانش­آموزان سال اول متوسطه نواحی پنج­گانه تبریز بود. جامعه آماری 26769 نفر بود که تعداد 170 نفر دختر و 214 نفر پسر به عنوان نمونه آماری و با شیوه نمونه­گیری چند مرحله­ای انتخاب شدند. ابزارهای این پژوهش شامل پرسشنامه انگیزه هرمنس و پرسشنامه منبع کنترل راتر و پرسشنامه خودپنداره راجرز است.
روش تحقیق این پژوهش از نوع همبستگی- توصیفی بود و برای آزمون فرضیه­ها از ضریب همبستگی اسپیرمن استفاده شد.
نتایج نشان داد که در دانش­آموزان دختر و پسر رابطه معنادار و مثبتی بین پیشرفت تحصیلی و انگیزه پیشرفت و منبع کنترل و خودپنداره وجود دارد. بطوریکه هر قدر فرد از انگیزه پیشرفت بالاتری برخوردار باشد و منبع کنترل او درونی­تر باشد و از خودپنداره بهتری برخوردار باشد از پیشرفت تحصیلی بالاتری برخوردار خواهد بود. در جهت پیش­بینی متغیر پیشرفت تحصیلی، ابتدا خودپنداره و سپس انگیزه و در نهایت منبع کنترل دارای اهمیت می­باشد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

A Survey of relationship between achievement motivation, locus of control, self-concept and high school first grader science students academic achievement the five regions of Tabriz.

نویسندگان [English]

  • Assadullah Khadivi 1
  • Afsaneh Vakili Mafakheri 2
چکیده [English]

The aim of this study was to investigate the relationship between progression motive, source of control, self-concept and high school first grader high-school students’ academic achievement in five districts of Tabriz. The method of the research was descriptive and its statistical population included all the first graders high-school students’ (n=26769) in five districts of   Tabriz. Three questionnaires were used for collecting the data:
1- Harmanz achievement motivation questionnaire. 
2- Rutter inner control chance and dominated individuals questionnaire.
3- Rajers self-concept questionnaire.
Spearman correlational coefficient was employed to test the hypotheses and the data were analyzed by descriptive statistical technique with SPSS software, The Spearmans’ correlation coefficient was used to test the hypotheses.
The results showed that:
There was meaningful and positive relationship between progression motive and source of control and self-concept and academic achievement. So that, as much as, someone has high achievement motivation and inner self-concept, he (she) will have high academic achievement. Foresight academic achievement variable, in the first achievement motivation then self-concept and end source of control are important.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Progression motivate
  • Source of control
  • self-concept
  • Academic Achievement

«علوم تربیتی»

سال چهارم ـ شماره 13 ـ بهار 1390

ص. ص. 66- 45

 

 

 

 

 

 


رابطه بین انگیزه­ پیشرفت، منبع کنترل، خودپنداره و پیشرفت تحصیلی دانش­آموزان سال اول متوسطه نواحی پنج­گانه تبریز

 

دکتر اسداله خدیوی[1]

افسانه وکیلی‌مفاخری[2]

 

چکیده

هدف از این پژوهش بررسی رابطه بین انگیزه پیشرفت، منبع کنترل، خودپنداره و پیشرفت تحصیلی در دانش­آموزان سال اول متوسطه نواحی پنج­گانه تبریز بود. جامعه آماری 26769 نفر بود که تعداد 170 نفر دختر و 214 نفر پسر به عنوان نمونه آماری و با شیوه نمونه­گیری چند مرحله­ای انتخاب شدند. ابزارهای این پژوهش شامل پرسشنامه انگیزه هرمنس و پرسشنامه منبع کنترل راتر و پرسشنامه خودپنداره راجرز است.

روش تحقیق این پژوهش از نوع همبستگی- توصیفی بود و برای آزمون فرضیه­ها از ضریب همبستگی اسپیرمن استفاده شد.

نتایج نشان داد که در دانش­آموزان دختر و پسر رابطه معنادار و مثبتی بین پیشرفت تحصیلی و انگیزه پیشرفت و منبع کنترل و خودپنداره وجود دارد. بطوریکه هر قدر فرد از انگیزه پیشرفت بالاتری برخوردار باشد و منبع کنترل او درونی­تر باشد و از خودپنداره بهتری برخوردار باشد از پیشرفت تحصیلی بالاتری برخوردار خواهد بود. در جهت پیش­بینی متغیر پیشرفت تحصیلی، ابتدا خودپنداره و سپس انگیزه و در نهایت منبع کنترل دارای اهمیت می­باشد.

 

واژگان کلیدی: انگیزه پیشرفت، منبع کنترل، خودپنداره، پیشرفت تحصیلی

 

مقدمه

چرا برخی از دانش­آموزان مشتاقانه به تکالیف آموزشگاهی روی می­آورند و در انجام تکالیف آموزشگاهی از خود تلاش و جدیت بی­شائبه­ای نشان می­دهند و حال آنکه بعضی دیگر از تکالیف آموزشگاهی اجتناب می­کنند و یا از روی بی­علاقگی به انجام آنها، مبادرت می­ورزند؟ چرا بعضی از دانش­آموزان از یادگیری در مدرسه و خارج از مدرسه لذت می­برند و از پیشرفتشان خشنود می­شوند در حالی که بعضی دیگر نسبت به یادگیری آموزشگاهی چنین احساسی را ندارند؟ اینها سؤالات مربوط به انگیزش هستند و برای یادگیری دانش­آموزان تلویحات مهمی را دربردارند. بررسی­ها نشان می­دهند که انگیزش یکی از عوامل اصلی رفتار است و در تمام رفتارها از جمله یادگیری، عملکرد ادراک، دقت، یادآوری، فراموشی، تفکر، خلاقیت، و هیجان اثر دارد. (مورای، ترجمه براهنی، 1369). به طورکلی انگیزش را به موتور و فرمان اتومبیل تشبیه کرده­اند و در این مقایسه نیرو وجهت، مفاهیم عمده انگیزشی هستند.

انگیزه محرک اساسی برای تمام اعمال ما است. انگیزه اشاره به پویایی رفتار ما دارد که شامل نیازهای ما، تمایلات و جاه­طلبی­های ما در زندگی می­باشد. انگیزه پیشرفت اساس ما در رسیدن به موفقیت و رسیدن به تمام آرزوهای ما در زندگی است. انگیزه پیشرفت می­تواند برنحوه­ای که یک فرد وظیفه­ای را انجام می­دهد و یا تمایل به نشان دادن شایستگی را دارد، تأثیرگذار باشد (هاراکییویچ[3] و بارون[4] و کارتر[5] و الیوت[6]، 1997). انگیزه دارای نظریه­های متعددی است. یکی از نظریه­ها که به تفاوت انگیزه دانش­آموزان برای پیشرفت در مدرسه توجه می­کند انگیزش پیشرفت نامیده می­شود. (ایمز[7] و آرچر[8]، 1988) . نظریه انگیزش پیشرفت برتحقیقات اولیه هوپ[9]، سیرز[10]، مک کلند[11] و اتکینسون[12] استوار است. این نظریه برنقش هدف در موفقیت و شکست دانش­آموز تأکید دارد. مطالعات اولیه هوپ (1930) تجارب افراد را در زمینه موفقیت و شکست تشریح کرد.

او می­گفت: افراد پس از کسب موفقیت، سطح هدف خود را بالا می­برند و پس از شکست، آن را پایین می­آورند. هوپ تصور می­کرد که تغییر در هدف، افراد را در برابر تجربه مداوم شکست و یا امور بسیار آسانی که موجب احساس موفقیت نمی­شود محافظت می­کند.

محققان انگیزشی عقیده دارند که انگیزه پیشرفت­، یک تعامل بین متغیرهای موقعیتی و انگیزه مربوط به فرد برای رسیدن به موفقیت است. این دو به طور مستقیم در پیش­بینی رفتار، درگیر دو نوع انگیزه ضمنی و صریح هستند. انگیزه­های ضمنی، خود به خود عمل می­کنند و از آن به انجام وظیفه نیز نام برده می­شود و از طریق مشوق­های ذاتی برای انجام کار تحریک می­شوند. اما انگیزه­های صریح از طریق انتخاب عمدی و اغلب برای دلایل بیرونی تحریک می­شوند (برونزتین[13] و مایر[14]، 2005).

سیرز از طریق تجربه جالبی که درباره هدف­های کودکان دبستانی انجام داد به طراحی نظریه انگیزش پیشرفت دست یافت (مایر، 1992). نتیجه آزمایش­های او نشان داد که در شرایط موفقیت، اهداف کودکان درست با عملکرد واقعی­شان تطبیق می‌کرد و یا کمی بزرگتر از آن بود. از سوی دیگر در شرایط شکست، اختلاف بیشتری بین اهداف کودکان و عملکرد واقعی­شان مشاهده می­شد. مک­کلند مطالعه در مورد نظریه انگیزش پیشرفت را ادامه داد و شرایطی را که افراد در آن موفق به تأمین نیاز به پیشرفت می­شوند، بررسی کرد. یکی از همکاران نخستین مک­کلند بنام اتکینسون کار تدوین نظریه معاصر انگیزش را ادامه داد ( مایر، 1992).

اتکینسون (1968، 1967) در مجموعه­ای از تحقیقات نشان داد کسانی که به موفقیت گرایش دارند اهدافی را با دشواری متوسط انتخاب می­کنند و افرادی که از شکست نگرانی زیادی دارند اغلب اهدافی را برمی­گزینند که یا بسیار بزرگ و یا بسیار کوچک است. دیدگاه­های جدید انگیزش پیشرفت هنوز هم بر تأثیر موفقیت و شکست در اهداف تأکید دارند ( دیوک[15]، 1988).

ایمز و آرچر تفکیکی را بین انواع هدف­ها قایل شده­اند و عقیده دارند دانش­آموزان با چنین اهداف متفاوتی در سطوح مختلف کسب موفقیت می­کنند. زیرا دانش­آموزانی که در جهت اهداف مربوط به بهبود خویش تلاش می­کنند اعتقاد دارند تلاش­های ایشان به یک تفاوت واقعی می­انجامد. آنها در مقایسه با دانش­آموزانی که اهداف خود را بر اساس توانایی­های شخصی خویش انتخاب می­کنند سطوح بالاتری را بدست می­آورند.

یکی از گسترده­ترین تحقیقات پیرامون ارتباط بین پیشرفت تحصیلی و انگیزه پیشرفت به مطالعات مک­کلند برمی­گردد. به نظر وی بین انگیزه پیشرفت بالا و پیشرفت تحصیلی رابطه مثبت وجود دارد (شیخی فینی، 1372).

مفهوم خودپنداره (که خود-ساخت، خود-هویت، خود-چشم­انداز هم نامیده می­شود) ساخت چند بعدی است که اشاره به ادراک فرد از "خود" در رابطه با هر تعداد از ویژگی­ها مانند تحصیل‌کرده­ها و تحصیل نکرده­ها و نقش­های جنسی و جنسیتی، هویت نژادی و بسیاری دیگر دارد. (بونگ[16] و کلارک[17]، 1999، بیرن[18] و ورث گاوین[19]، 1996، هافمن[20]، 2004، هافمن و هاتی[21] و دیان بوردز[22]، 2005 ).

مفهوم خودپنداره با مفهوم عزت نفس و احساس خشنودی از زندگی ارتباط نزدیک دارد. هر فرد به خصوص هر نوجوان یک عقیده مخصوص و تصور ذهنی از وضع خود دارد و به طریقی در ذهن خود آنرا منعکس می­سازد. این تصور ذهنی بر اثر تجارب شخصی و تأثیر دنیای خارج در او به وجود می­آید و کودک و نوجوان یک نظر ثابت و پایدار از محیط و از شخص خود و از ارتباط خود با محیط بدست می‌آورد. و برطبق آن مسایل زندگی را ارزیابی می­کند و برای مقابله با آنها به کوشش می­پردازد. در واقع شاید مهم­ترین چیزی که ما درباره خودمان بیان می­کنیم تفسیرهایی از رفتارهایمان و محیطی باشد که در آن زندگی می­کنیم. مشاوران و روانشناسان براین نظرند که در بین انواع مشکلات جوانان (چه مشکلاتی که از زبان خود جوانان شنیده می­شود و چه مشکلاتی که در رفتار آنان مشاهده می­شود) بیشتر ارزشیابی غیرمنصفانه آنان از مشکلاتشان دیده می­شود. نگرش خود کم­بینی در بین بزرگسالان نیز به چشم می­خورد. یک دلیل عمده این امر این است که اکثر جوامع و فرهنگ­ها موفقیت مدار هستند و برتوفیق و پیروزی فرد ارج می­نهند (نوابی نژاد،1371). یکی از روش­های ایجاد خودپنداره مثبت درافراد، اصلاح نحوه اسنادهای علی افراد است. راتر[23] (1975) در نظریه یادگیری اجتماعی خود بر این عقیده است که بعضی از افراد خود را مسئول شکست­ها یا موفقیت­های خود (نتایج عملکرد) می­دانند در صورتیکه بعضی دیگر، محیط و شانس و غیره را. افرادی که خود را مسئول موفقیت و شکست خود می‌دانند از منبع کنترل درونی برخوردارند و افرادی که دیگران و محیط را مسئول موفقیت یا شکست خود می­دانند، منبع کنترل بیرونی دارند. یکی از پیامدهای مهم اسناد علی در ارتباط با مرکز کنترل درونی و بیرونی مفهوم خودپنداره است. پیامدهای مثبت رفتار که به علت­های درونی اسناد داده می­شود، در شخص احساس غرور و اعتماد به خود می­کند، در حالی که موفقیتی که به علل بیرونی چون بخت و اقبال یا کمک دیگران و غیره نسبت داده شود، منجر به احساس غرور و خودپنداره مثبت نمی­شود. این مطالب به طور آشکار به رابطه ما بین انگیزه پیشرفت افراد با منبع کنترل درونی و بیرونی دلالت می­کند و تصور می­شود که منبع کنترل درونی با سطوح بالاتر پیشرفت مرتبط می­شود. (بناسی[24]، سوینی[25] و دوفور[26]، 1988، نقل شده توسط: مالتبی[27]، دی[28]، مکااسکیل[29]، 2007 ).

تحقیقات و نوشته­های متعدد حاکی از آن اند که از جمله عوامل مؤثر بر پیشرفت تحصیلی می­توان از انگیزه پیشرفت و منبع کنترل نام برد (از جمله کراندال[30] و کاتکوسکی[31]، 1962). روانشناسان درباره اهمیت انگیزش در یادگیری به نتایجی دست یافته­اند که برای نمونه به یادآوری برخی از آنها می­پردازیم:

- انگیزش شرط و عامل عمده یادگیری است.

- مسئله انگیزش نقطه مرکزی روانشناسی تربیتی و روش کلاس‌داری است. (شعاری نژاد، 1368)

مطالعات دیگر ( واینر[32]، 1970) نشان داده اند که افراد دارای انگیزش پیشرفت بالا نسبت به آنان که انگیزش پیشرفت پایینی دارا هستند، حتی هنگامی که در انجام تکالیف ناموفق هستند پایداری بیشتری دارند. همچنین برخی از شواهد جالب دیگر به این موضوع اشاره دارند که انگیزش پیشرفت می­تواند پیشرفت اقتصادی و تکنولوژیکی را افزایش داده و موجب گسترش آنها شود.

منبع کنترل بیانگر انتظار تعمیم یافته­ای در مورد عوامل مؤثر بر پاداش و تنبیه در زندگی انسان است. در یک طرف پیوستار منبع کنترل،کسانی قرار دارند که بر توانایی خود در مهار رویدادهای زندگی یعنی به منبع کنترل درونی اعتقاد دارند و در انتهای دیگر ،افرادی هستند که معتقدند رویدادهای زندگی در نتیجه عوامل بیرونی مانند تصادف، شانس، یا تقدیر یعنی عوامل بیرونی منبع کنترل، بوجود می­آیند (بوریج[33] و تومباری[34]، 1995).

تحقیقات مختلف نشان داده­اند که بیرونی بودن افراطی در شکل درماندگی آموخته شده و پرهیز از مسئولیت و تلاش و درونی بودن افراطی نیز به لحاظ این که واقعیت را به مبارزه می­طلبد، نابهنجار است (کلین[35]و کلر[36]، 1996). همچنین تحقیقات نشان داده­است که منبع کنترل با متغیرهای اعتماد به نفس، اضطراب، افسردگی، درماندگی آموخته شده، استرس و دیگر نشانه­های روان پریشی ارتباط دارد. بیرونی­ها به واسطه منبع کنترل بیرون از خودشان، احساس می­کنند که برسرنوشتشان کنترل کمتری دارند. مردمی که منبع کنترل بیرونی دارند، بیشتر دچار تنش روحی شده و مستعد ابتلا به افسردگی می­باشند (بناسی، سوینی و دوفور، 1988، نقل شده توسط: مالتبی، دی، مکااسکیل، 2007 ).

با تعدیل و اصلاح مرکز کنترل سلامت روان و بهداشت روانی فرد در جامعه بهبود می­یابد. لذا شناسایی و بررسی مرکز کنترل در توصیف چگونگی عملکرد افراد اهمیت بسزایی دارد، خصوصا شناخت همبسته­های آن مانند پیشرفت تحصیلی و انگیزش پیشرفت و... می­تواند به نحوه شکل­گیری و عوامل مؤثر بر آن در دانش­آموزان کمک کند. با توجه به مطالب فوق با آموزش فراگیران جهت تغییر مرکز کنترل خود و همچنین آموزش معلمان جهت شناخت منبع کنترل دانش­آموزان و در مسیر درست قرار دادن آن، گام مثبتی جهت بهبود پیشرفت تحصیلی دانش­آموزان برداشته می­شود و از افت تحصیلی که معضل کنونی بسیاری از کشورهاست جلوگیری می­شود. از آنچه گفته شد ضرورت و اهمیت تحقیق در مورد انگیزش پیشرفت و منبع کنترل آشکار می­شود. امروزه با وجود صرف هزینه­های فراوان در آموزش و پرورش، متاسفانه باز هم شاهد شکست­های تحصیلی و آموزشی هستیم. خسارت­های ناشی از شکست تحصیلی هم دارای بعد اقتصادی و هم دارای بعد روانی و اجتماعی می­باشد. از نظر اقتصادی، شکست تحصیلی هزینه سنگینی در بردارد. به علاوه از نظر اجتماعی- روانی، احساس شکست و موفقیت شاگردان به فرایندهای شناختی و انگیزش و ویژگی­های شخصیتی و عملکردهای بعدی در موفقیت­های تحصیلی، اجتماعی، شغلی تأثیر بسزایی دارد. از نظر روانی نیز منجر به کاهش اعتماد به نفس و افسردگی آموخته شده می­شود و این جنبه از اهمیت خاصی برخوردار است، زیرا تاریخچه شکست­های دانش­آموزان از عمده­ترین عواملی است که منجر به مفهوم خود ضعیف و عزت نفس پائین در آنان می­گردد. اهمیت تربیتی این پژوهش در همین است که همگی دست ­اندرکاران امور آموزشی اعم از معلمان، مشاوران، والدین، مدیران و سایر مسئولان آموزشی از تأثیر مهم شیوه­های اسناد علی و خودپنداره آگاه شوند و تلاش به عمل آورند تا با برخورد مناسب و مطلوب از نسبت دادن­های ناسازگار و معیوب جلوگیری نمایند. دست ­اندرکاران نظام آموزش و پرورش باید هدف­های برنامه آموزشی خود را برتغییردادن نسبت‌های ناروا و تصورات منفی قرار دهند و بدین وسیله دانش­آموزان را به فعالیت وا دارند تا با کسب تجارب موفقیت­آمیز و اسناد این موفقیت­ها به خود، سلامت روانی لازم را برای زندگی اجتماعی بدست آورند.

 

هدف کلی پژوهش:

تعیین رابطه بین انگیزه پیشرفت، منبع کنترل، خودپنداره و پیشرفت تحصیلی دانش­آموزان سال اول دبیرستان شهر تبریز

 

سؤالات پژوهش:

1-آیا بین مفهوم انگیزه پیشرفت و پیشرفت تحصیلی رابطه وجود دارد؟

2- آیا بین مفهوم منبع کنترل و پیشرفت تحصیلی رابطه وجود دارد؟

3- آیا بین مفهوم خودپنداره و پیشرفت تحصیلی رابطه وجود دارد؟

4- سهم هر یک از مؤلفه­های انگیزه پیشرفت ومنبع کنترل و خودپنداره در پیشرفت تحصیلی چقدر است ؟

 

پیشینه پژوهش:

جرنستد و کو[37] (1980) برای مشخص کردن نقش انگیزش در یادگیری، تعدادی از مقیاس­های انگیزشی را جمع­آوری و پرسشنامه­ای را ایجاد کردند. آنها پس از اجرا و تحلیل نتیجه گرفتند که انگیزه افراد با مدت مطالعه آنان رابطه معنی­داری داشته است. مدت مطالعه با عملکرد افراد در امتحان نیز به طور معنی­دار همبسته بود. تحلیل داده­ها نشانگر رابطه خطی زیاد بین انگیزش و عملکرد بود. (جرنستد و کو، 1980).

 نیکسون و فراست[38] در سال 1996 مشاهده کردند دانشجویانی که خود را از لحاظ انگیزه پیشرفت بالا ارزیابی کرده بوند، معدل بالاتری نیز بدست آوردند. یافته دیگر در این تحقیق این بود که بین احساس رضایت از خود و موفقیت تحصیلی یک رابطه منحنی­وار برقرار بود، کسانی که رضایت­مندی متوسط تا بالایی از خود داشتند در مقایسه با دیگران معدل بالاتری نیز داشتند (نیکسون و فراست، 1996).

شیخی فینی (1372)، در پژوهشی تحت عنوان ”بررسی رابطه انگیزش پیشرفت، مرکز کنترل و پیشرفت تحصیلی دانش­آموزان مقطع متوسطه شهر بندرعباس“ نمونه­ای با حجم 211 نفر از بین دانش‌آموزان انتخاب و پس از اجرای پرسشنامه مرکز کنترل راتر و انگیزش پیشرفت و استفاده از میانگین معدل ثلث اول و دوم دانش­آموزان به عنوان ملاک پیشرفت تحصیلی به این نتیجه دست یافت که بین انگیزش پیشرفت بالا و پیشرفت تحصیلی بالا از نظر آماری رابطه مثبت و معنادار وجود دارد.

نخستین تحقیق کلاسیک در نوشته­های مربوط به ارتباط بین منبع کنترل و پیشرفت تحصیلی، تحقیقی است که بوسیله کراندال، کاتکوسکی و پرستون (1962) از مؤسسه تحقیقاتی فل انجام شده است. نتایج نشان داد که بین نمره­های دانش­آموزان و منبع کنترل درونی آنان همبستگی مثبتی وجود دارد. هاریسون (1968) نیز در مطالعه­ای رابطه بین احساس کنترل شخصی و موفقیت تحصیلی را مورد بررسی قرارداد. وی دریافت احساس کنترل شخصی می­تواند صرف نظر از موقعیت اجتماعی- اقتصادی بعضی از موفقیت­ها ی تحصیلی را در تحصیل پیش­بینی کند.

بیابانگرد (1370) رابطه منبع کنترل و پیشرفت تحصیلی را مورد بررسی قرارداد. در این مطالعه 230 نفر از دانش­آموزان کلاس سوم دبیرستان در سه منطقه 17، 11، 4، آموزش و پرورش تهران و در هر منطقه نیز از هر سه رشته ریاضی فیزیک، علوم تجربی و انسانی به شیوه تصادفی انتخاب شدند. مقیاس کنترل درونی- بیرونی راتر برروی آنها اجرا گردید و از معدل نمرات ثلث اول و دوم دانش­آموزان در کلیه دروس سال تحصیلی 70-69 برای سنجش پیشرفت تحصیلی استفاده شد. پس از تحلیل آماری این فرضیه که ”بین منبع کنترل و پیشرفت تحصیلی از نظر آماری همبستگی مثبت و معنادار وجود دارد“ تأیید شد. ترخان (1370) در پژوهشی تحت عنوان ”بررسی رابطه بین موضع نظارت، عزت نفس و پیشرفت تحصیلی در دانش­آموزان تیزهوش و عادی شهر تهران“ دوگروه 100 نفری از دانش­آموزان عادی و تیزهوش پسر سال اول نظری از جامعه در دسترس بطور تصادفی انتخاب شدند. پس از اجرای پرسشنامه عزت نفس و آزمون موضع نظارت راتر و اندازه­گیری پیشرفت تحصیلی آنها، اطلاعات، استخراج و نتایج تجزیه و تحلیل گردید. نتایج نشان داد که بین موضع نظارت و پیشرفت تحصیلی همبستگی مثبت و معنادار وجود دارد. برومند نسب (1375) در پژوهشی تحت عنوان ”بررسی رابطه جایگاه مهار و عملکرد تحصیلی دانش­آموزان پایه سوم راهنمایی شهر دزفول“ نمونه­ای شامل 217 دانش­آموز دختر و پسر پایه سوم راهنمایی شهرستان دزفول را با روش نمونه­گیری تصادفی چند مرحله­ای انتخاب کرد. ابزارهای این پژوهش پرسشنامه مسئولیت پیشرفت عقلی و مقیاس منبع کنترل درونی-بیرونی راتر بودند. پس از اجرا و تجزیه و تحلیل نتایج، این فرضیه که ”بین جایگاه مهار و عملکرد تحصیلی رابطه مثبتی وجود دارد“ تأیید شد. از آنجائیکه پژوهشگران یک پایه نظری دقیق برای ارزشیابی و سنجش خودپنداره نداشته­اند. در تلاش برای رفع این نقیصه شولسون، هانبرو استانفون (1976) یک الگوی سلسله مراتبی و چندبعدی از خودپنداره را گسترش دادندکه خودپنداره عمومی به حوزه­های شخصی و تخصصی تقسیم شده­است. اخیرا پیشرفت­های قابل ملاحظه­ای در کیفیت پژوهشی از الگوهای قوی­تر نظری مثل الگوی شولسون و همکاران، ابزار اندازه­گیری بهتر مثل پرسشنامه­های توصیف خود و پرسشنامه­های خودپنداره چندبعدی مارش (1992) و روش شناسی بهتر بوجود آمده است (مارش و روچ، 1996). هانسفورد و هاتی (1982) در یک فرا تحلیل گسترده و وسیع نتیجه گرفتند که همبستگی پیشرفت تحصیلی با خودپنداره عمومی در حد متوسط است اما همبستگی پیشرفت تحصیلی با خودپنداره تحصیلی در حدود 4/0است.

 

 

روش شناسی پژوهش:

روش پژوهش: این تحقیق از تحقیقات توصیفی- همبستگی بوده و روش اجرای آن پیمایشی است .

 

جامعه و نمونه آماری و روش نمونه برداری:

جامعه­ی آماری پژوهش را تمامی دانش­آموزان دختر و پسر سال اول دبیرستان نواحی پنج­گانه شهر تبریز به تعداد 14943 نفر پسر و 11826 نفر دختر، جمعا 26769 نفر دانش­آموز سال اول دبیرستان تشکیل می­دهند. از بین جامعه آماری به شیوه­ی نمونه­گیری خوشه­ای و با استفاده از فرمول محاسبات حجم نمونه کوکران، در سطح 95% و با دقت 05/0 اندازه نمونه مورد مطالعه 384 نفر تعیین شده است وآزمون به نسبت تعداد دختران و پسران یعنی بر روی 170 نفر دختر و 214 نفر پسر انجام گرفته که در انتخاب این تعداد، از روش نمونه­گیری چند مرحله­ای که ترکیبی از روش خوشه­ای (تقسیم بندی نواحی آموزش و پرورش به پنج ناحیه) و سپس روش طبقه­ای نسبتی (با توجه به سهم دختران و پسران) استفاده و از هر ناحیه 2 آموزشگاه (دخترانه و پسرانه) و از هر آموزشگاه 2 کلاس به شیوه تصادفی انتخاب گردیده است.

ابزار مورد استفاده: ابزارهای این پژوهش برای جمع­آوری اطلاعات شامل سه پرسشنامه بود.

1- پرسشنامه منبع کنترل درونی- بیرونی راتر[39].2- پرسشنامه خودپنداره راجرز[40]. 3- پرسشنامه انگیزش پیشرفت هرمنس[41] . 4- استفاده از دفاتر امتحانات مدارس برای محاسبه معدل دانش­آموزان

 

پرسشنامه منبع کنترل درونی بیرونی راتر

راتر یک مقیاس کنترل درونی- بیرونی را توسعه داده است. این مقیاس یک پرسشنامه خودسنجی است که شامل 29 ماده است. هر ماده دارای دو جمله به صورت الف و ب است. آزمودنی باید از بین دو جمله یکی عقیده بیرونی و دیگری درونی است یکی از آنها را انتخاب نماید. مواد مقیاس کنترل درونی- بیرونی به 6 خرده طبقه تقسیم می­شوند که عبارتند از: بازشناسی تحصیلی، بازشناسی اجتماعی، عاطفه و محبت، سلطه­گری و برتری طلبی، اجتماعی– سیاسی و فلسفه زندگی (راتر،1966). این مقیاس یک پرسشنامه خودسنجی است. از 29 ماده این پرسشنامه، 6 ماده به صورت خنثی است (ماده­های 27، 24، 19، 14، 8 و 1)که منظور از آزمودن را برای آزمودنی پوشیده نگه می­دارند. 23 ماده کلیدی در این آزمون عقاید و باورهای فرد درباره ماهیت و طبیعت جهان را اندازه می­گیرند. مقیاس کنترل درونی- بیرونی به صورت گزینه بایست است که در آن یک عقیده و باور درونی در برابر یک عقیده و باور بیرونی قرار دارد (واینر،1970). نمره­گذاری این مقیاس بدین صورت انجام می­گیرد که تعداد علامت­ها یا ضربدرهایی را که در 23 ماده کلیدی این مقیاس در مقابل گزینه­های مربوط به کنترل درونی زده شده است را شمارش می­کنیم، کل نمره هر فرد نشان دهنده میزان کنترل درونی است و نمره کنترل بیرونی حاصل تفریق نمره کنترل درونی از 23 (تعداد مواد اصلی و کلیدی) است.

 

پایائی و روائی پرسشنامه منبع کنترل راتر:

اولین کوشش برای سنجش تفاوت­های فردی، در انتظار تعمیم­یافته یا اعتقاد به منبع کنترل بیرونی به عنوان یک متغیر رفتاری توسط فاریس (1991) در مطالعه­ای با عنوان اثرات شانس و مهارت در تحقق امور شروع شد. فاریس مقیاس لیکرت را با 13 ماده مربوط به گرایش­های بیرونی و 13 ماده را در مقابل آن به عنوان کنترل درونی قرارداد. میزان فوق در مطالعات اولیه برای سنجش دو بعد کنترل تهیه شد و شواهد قابل قبولی بدست آمد (بیابانگرد،1370). کار فاریس توسط جیمز (1959) دنبال شد. وی نسخه لیکرت را با 26 سؤال به اضافه سؤالات خنثی بر اساس سؤالاتی که در مطالعه فاریس بیشترین موفقیت را داشتند، قرارداد. جیمز موفق شد همبستگی ضعیف ولی معنادار بین آزمون خود و موفقیت رفتار در شرایط شانس و مهارت، پیداکند (بیابانگرد،1370). فرانکلین (1966) بر روی نمرات 1000 نفر دانش­آموز دبیرستانی تحلیل عاملی انجام داد و دریافت که همه سؤالات همبستگی معناداری با عامل کلی شخص دارد و این عامل شخصی را، حدود 53 درصد از کل واریانس بدست آورد (مسدد،1373).

ضریب پایائی آزمون منبع کنترل راتر در این پژوهش انجام یافته که ابتدا به عنوان مطاله مقدماتی بر روی 30 نفر دانش­آموز انجام گرفته است، به روش کودر ریچاردسون[42] 72/0 بدست آمده است.

متوسط ضرایب پایائی مقیاس منبع کنترل درونی- بیرونی راتر که با روش­های تنصیف و کودر ریچاردسون محاسبه شده، در بسیاری از پژوهش­ها بیشتر از 70/0بوده است (بیابانگرد،1370).

غضنفری (1371، ص 138) مقدار ضریب پایایی آزمون منبع کنترل درونی- بیرونی را در نمونه­های ایرانی 70/0 بدست آورده است. او در این باره می­گوید: ضریب پایایی مقیاس منبع کنترل درونی- بیرونی راتر در نمونه­های ایرانی، نیز با روش کودر ریچاردسون محاسبه شده و متوسط این ضریب حدود70/0 می­باشد.رواییآزمون با توجه به استاندارد بودن پرسشنامه راتر مورد تأیید می­باشد.

 

پرسشنامه انگیزش پیشرفت هرمنس:

برای اندازه­گیری یا ارزیابی انگیزش پیشرفت از پرسشنامه هرمنس استفاده شده­است. هرمنس (1970) برمبنای دانش نظری و تجربی موجود درباره نیاز به پیشرفت و با بررسی پیشینه پژوهش­های موجود و پس از طی مراحلی یک آزمون 29 ماده­ای را برای ارزیابی این انگیزه بوجود آورده است.

هرمنس برای نوشتن سؤالات پرسشنامه انگیزه پیشرفت، ده ویژگی که افراد دارای انگیزش پیشرفت بالا از افراد با انگیزش پیشرفت پایین، متمایز می­کند و از بررسی تحقیقات قبلی بدست آورده است، بعنوان مبنا و راهنما برای انتخاب سؤالات برگزیده است. ابتدا وی 92 سؤال را برای پرسشنامه تهیه کرد و در نهایت براساس میزان ضریب همبستگی که بین هر سؤال با رفتار پیشرفت مندانه بدست آورده است، 29 سؤال چند گزینه­ای را بعنوان پرسشنامه نهایی انگیزش پیشرفت انتخاب نموده است. ده ویژگی که افراد دارای نیاز به پیشرفت بالا را از افراد با نیاز به پیشرفت پایین متمایز می­کند و به عنوان مبنائی برای نوشتن سؤالات پرسشنامه استفاده شده، ویژگی­های زیر می­باشند: 1- سطح آرزوی بالا  2- انگیزه قوی برای تحرک به سوی بالا   3- مقاومت طولانی در مواجهه با تکالیف در سطح دشواری متوسط  4- تمایل به اعمال تلاش مجدد در انجام تکالیف نیمه تمام 5- ادراک پویا از زمان یعنی احساس این که امور سریع­تر روی می­دهند 6- آینده نگری 7- توجه به ملاک شایستگی و لیاقت در انتخاب دوست یا همکار 8- باز شناسی از طریق عملکرد خوب در کار 9- کاری را به خوبی انجام دادن 10- رفتار ریسک کردن پایین ( لازم به ذکر است که در رابطه با این ویژگی آخر پرسشنامه 29 سؤالی، هیچ سؤالی را ندارد. به این ترتیب پرسشنامه براساس 9 ویژگی فوق تدوین شده است). سؤالات پرسشنامه به صورت 29 جمله ناقص بیان شده است که به دنبال هر جمله ناتمام، چند گزینه داده است. این گزینه­ها برحسب این که شدت انگیزه پیشرفت از زیاد به کم یا کم به زیاد باشند به آنها نمره میزانی تعلق می­گیرد. به خاطر این که برخی از ماده­ها (سؤالات) دارای تعداد گزینه­های یکسانی نبودند و امکان نمره­گذاری یکسان برای 29 ماده (سؤال) وجود نداشت 29 ماده پرسشنامه به صورت چهار گزینه­ای نوشته شده است، تا همه سؤالات از ارزش یکسانی برخوردار باشند. به عنوان نمونه یکی از ماده­های پرسشنامه به این صورت است: - من بطور کلی.........

الف)خیلی زیاد آینده نگر هستم.

 ب) زیاد آینده نگر هستم.

  ج) کم آینده نگر هستم.

   د) اصلاً آینده نگر نیستم

در این مورد چون یکی از ویژگی­های افراد با انگیزه پیشرفت بالا، آینده نگر بودن آنهاست، پس بر اساس نوع پاسخ به آزمودنی نمره: الف (4)، ب (3)، ج (2)، د (1) تعلق می­گیرد.

نمره­گذاری پرسشنامه: نمره­گذاری پرسشنامه با توجه به ویژگی­های 9 گانه که سؤالات براساس آنها نوشته شده، انجام می­گیرد. بدین معنی که سؤالات 29، 28، 27، 23، 16، 15، 14، 10، 9، 4، 1، به صورت(1)، ب(2)، ج (3)، د (4) و سؤالات 26، 25، 24، 22، 21،20، 19، 18، 17، 13، 12، 11، 8، 7، 6 ، 5،3 و2 و به صورت الف(4)، ب(3)، ج (2) و د (1) نمره­گذاری می­شدند. نمرات بالایی که از مجموع سؤالات بدست می­آیند، نشان دهنده وجود انگیزه پیشرفت بالا در فرد می­باشند و نمرات پایین بیانگر انگیزه پیشرفت پایین می­باشند.

 

پایائی و روایی پرسشنامه انگیزش پیشرفت هرمنس:

برای محاسبه پایایی پرسشنامه انگیزش پیشرفت از دو روش محاسبه آزمون کرونباخ و روش آزمون مجدد استفاده شد، به این صورت که در مطالعه مقدماتی برای بررسی ضریب همسانی درونی سؤالات پرسشنامه ضریب آلفای کرونباخ[43] محاسبه شد. ضریب پایائی محاسبه شده برای پرسشنامه به میزان 84/0 بدست آمد. با استفاده از روش آزمون مجدد در مطالعه اصلی پرسشنامه، بعد از گذشت سه هفته مجدداً آزمون به دانش­آموزان داده ­شد. ضریب پایائی بدست آمده با این روش نیز حدود 82/0 بدست آمد (شیخی فینی، 1372). در خصوص روائی آزمون، از آنجا که هرمنس سؤالات این پرسشنامه را براساس پژوهش­های قبلی در باره انگیزش پیشرفت نوشته و در نهایت ضریب همبستگی هر سؤال با رفتارهای پیشرفت محاسبه کرده است، از این نظر آزمون دارای روائی می­باشد. ضرایب همبستگی که برای سؤالات پرسشنامه گزارش شده به ترتیب سؤالات پرسشنامه در دامنه­ای از 57/0 تا 31/0 می­باشد. علاوه بر این هرمنس در یک مطالعه به وجود ضریب همبستگی بالا بین این پرسشنامه با آزمون اندریافت موضوع ( تی.ای تی) اشاره دارد.

 

پرسشنامه خودپنداره راجرز:

در پرسشنامه راجرز یک مقیاس دوقطبی 7 درجه­ای در نظر گرفته شده است. و مفاهیمی که مربوط به مسئله تحقیق است در دو قطب مقیاس قرار گرفته اند. از پاسخ دهنده خواسته می­شود تا مفهومی را روی یک مقیاس دوقطبی 7 درجه­ای علامت گذاری نماید. سپس با محاسبه جمع نمره­های هر مفهوم در هر یک از مقیاس­ها مشخص گردیده است که دو مفهوم از نظر یک فرد یا یک گروه تا چه اندازه به یکدیگر شبیه هستند.

پایائی و روائی آزمون خودپنداره راجرز:

برای بررسی میزان پایائی آزمون، از روش دونیمه کردن و ضریب همبستگی حاصل از نمرات هر دونیمه استفاده شده است. همبستگی بین نمره­های سؤال­های فرد و سؤال­های زوج براساس همبستگی گشتاوری پیرسون محاسبه شد. ضریب همبستگی برابر 67/0 است. سپس با استفاده از روش اسپیرمن، ضریب اعتبار کل آزمون محاسبه شد. ضریب همبستگی محاسبه شده برابر با 80/0 است که در سطح آلفای 001/0 معنی­دار است. رواییآزمون با توجه به استاندارد بودن پرسشنامه راجرز مورد تأیید می­باشد.

 

روش تجزیه و تحلیل داده­ها:

برای پاسخ به سؤالات 1 تا 3 پژوهش از آزمون ضریب همبستگی اسپیرمن و برای پاسخ به سؤال 8 از رگرسیون گام به گام استفاده شده است.

 

یافته­های پژوهش

قبل از انجام هرگونه تحلیلی در مورد سؤال­های تحقیق، به بررسی نرمال بودن توزیع متغیرهای تحقیق می­پردازیم. نتایج این تحلیل­ها در جدول 1 نشان داده شده است:

 

 

 

جدول 1: بررسی نرمال بودن متغیرهای پژوهش براساس آزمون کولموگروف اسمیرنف

 

انگیزه پیشرفت

منبع کنترل

خودپنداره

پیشرفت تحصیلی

تعدادنمونه­ها

384

384

384

384

آماره Z

293/1

674/1

424/1

110/2

سطح معنی داری

005/0

007/0

005/0

000/0

 

سطح معنی­داری نشان میدهد که توزیع متغیرها دارای شرایط توزیع نرمال نمی­باشد. لذا برای آزمون همبستگی از ضریب اسپیرمن و برای مقایسه میانگین متغیرهای پژوهش حاضر در دو جامعه مستقل دختران و پسران از آزمون من – ویتنی استفاده شده است.

1- آیا بین مفهوم انگیزه پیشرفت و پیشرفت تحصیلی رابطه وجوددارد؟

 

جدول2: شاخص‌های توصیفی مربوط به متغیرهای انگیزه پیشرفت و پیشرفت تحصیلی

متغیرها

تعداد نمونه

میانگین

انحراف معیار

انگیزه پیشرفت

384

4870/85

68057/8

پیشرفت تحصیلی

384

8146/17

64817/1

 

جدول3: نتایج آزمون اسپیرمن برای بررسی رابطه بین انگیزه پیشرفت و پیشرفت تحصیلی در دانش آموزان سال اول دبیرستان

متغیرها

تعدادنمونه

همبستگی

سطح معنی­داری

انگیزه پیشرفت با پیشرفت تحصیلی

384

236/0

000/0

 

جمع­آوری اطلاعات از طریق پرسشنامه و تحلیل آماری از طریق رایانه برای 384 نفر آزمودنی ضریب همبستگی اسپیرمن عدد 236/ 0بدست آمده است که در سطح 01/0 معنادار می­باشد و بیان می‌کند که بین انگیزه پیشرفت و پیشرفت تحصیلی دانش­آموزان سال اول دبیرستان رابطه مثبت و معنادار وجود دارد.

 

 

2- آیا بین مفهوم منبع کنترل وپیشرفت تحصیلی رابطه وجوددارد؟

 

جدول4:شاخص های توصیفی مربوط به متغیرهای منبع کنترل و پیشرفت تحصیلی

متغیرها

تعداد نمونه

میانگین

انحراف معیار

منبع کنترل

384

9766/14

37662/3

پیشرفت تحصیلی

384

8146/17

64817/1

 

 

جدول 5: نتایج آزمون اسپیرمن برای بررسی رابطه بین منبع کنترل و پیشرفت تحصیلی در دانش آموزان سال اول دبیرستان

متغیرها

تعدادنمونه

همبستگی

سطح معنی داری

منبع کنترل با پیشرفت تحصیلی

384

216/0

000/0

 

جدول شماره 5 ضریب همبستگی اسپیرمن برای دانش­آموزان سال اول را عدد 216/0 نشان می­دهد که در سطح 01/0 معنادار می­باشد و فرض صفر رد می­گردد یعنی بین منبع کنترل و پیشرفت تحصیلی دانش­آموزان سال اول دبیرستان رابطه مثبت و معنادار وجود دارد.

 

 

3-آیا بین مفهوم خودپنداره و پیشرفت تحصیلی رابطه وجوددارد؟

 

جدول6: شاخص­های توصیفی مربوط به متغیرهای خودپنداره و پیشرفت تحصیلی

متغیرها

تعداد نمونه

میانگین

انحراف معیار

خودپنداره

384

0755/128

19381/14

پیشرفت تحصیلی

384

8146/17

64817/1

 

 

جدول 7: نتایج آزمون اسپیرمن برای بررسی رابطه بین خودپنداره و پیشرفت تحصیلی در دانش­آموزان سال اول دبیرستان

متغیرها

تعدادنمونه

همبستگی

سطح معنی داری

خودپنداره با پیشرفت تحصیلی

384

343/0

000/0

 

برای پاسخ به این سؤال نتایج جمع­آوری گردیده از آزمودنی­ها و به کمک رایانه ضریب همبستگی اسپیرمن برای دانش­آموزان سال اول عدد 343/0 بدست آمده است که در سطح 01/0 معنادار می­باشد یعنی بین خودپنداره و پیشرفت تحصیلی دانش­آموزان سال اول دبیرستان رابطه مثبت و معنادار وجود دارد.

4- سهم هر یک از مؤلفه­های انگیزه پیشرفت و منبع کنترل و خودپنداره در پیشرفت تحصیلی چقدر است؟

برای پیش بینی تأثیر دو یا چند متغیر بر متغیر وابسته از رگرسیون چند­گانه استفاده شده است و جهت تعیین معنادار بودن یا نبودن هر متغیر از رگرسیون چندگانه گام­به­گام استفاده گردیده است.

برای پاسخ به سؤال فوق آزمون رگرسیون چند گانه گام­به­گام را برای دانش­آموزان سال اول دبیرستان انجام داده ایم تا سهم هر یک از متغیرهای پیش­بین بر روی متغیر ملاک تعیین گردد. نتایج آزمون رگرسیون گام­به­گام در جدول زیر آورده شده است.

 

 

جدول8: تحلیل رگرسیون تأثیر متغیرهای انگیزه پیشرفت و منبع کنترل و خودپنداره در پیشرفت تحصیلی

مدل

متغیرهای واردشده

هم­بستگی چندگانه

مجذور هم بستگی چندگانه

F

معنی­داری

1

خودپنداره

304/0

0924/0

801/38

000/0

2

خودپنداره و انگیزه پیشرفت

374/0

1398/0

037/31

000/0

3

خودپنداره و انگیزه پیشرفت و منبع کنترل

405/0

1640/0

853/24

000/0

 

جدول فوق یعنی جدول تحلیل واریانس رگرسیون به منظور بررسی قطعیت وجود رابطه خطی بین متغیرهاست. در جدول مذکو ر سطح معنی­داری کمتر از 5 درصد می­باشد پس فرض خطی بودن مدل پذیرفته می­شود.

 

 

 

جدول 9:ضرایب رگرسیون برای تعیین سهم متغیرهای انگیزه پیشرفت و منبع کنترل و خودپنداره در پیشرفت تحصیلی

مدل

ضرایب استاندارد نشده

ضرایب استاندارد شده

آماره t

سطح معناداری

B

خطای معیار

بتا

خودپنداره

035/0

006/0

304/0

229/6

000/0

خودپنداره

انگیزه پیشرفت

032/0

042/0

006/0

009/0

273/0

221/0

693/5

606/4

000/0

000/0

خودپنداره انگیزه پیشرفت

منبع کنترل

028/0

042/0

077/0

006/0

009/0

023/0

244/0

221/0

157/0

072/5

672/4

298/3

000/0

000/0

001/0

جهت مقایسه اثرات سه متغیر پیش­بین در مدل رگرسیون بر متغیر ملاک فقط از ضرایب استاندارد شده استفاده می­شود. ستون ضرایب استاندارد شده نشان می­دهد که خودپنداره دارای بیشترین اثر است زیرا به ازای یک واحد تغییر در این متغیر، 244/0 تغییر در متغیر ملاک ایجاد می­شود. متغیر بعدی، انگیزه پیشرفت و در نهایت منبع کنترل برمتغیر ملاک تأثیرگذارند.

 

بحث و نتیجه­گیری

یکی از یافته­های پژوهش حاضر نشان داد که بین مفهوم انگیزه پیشرفت و پیشرفت تحصیلی دانش‌آموزان سال اول دبیرستان رابطه وجود دارد. یعنی هر قدر انگیزه پیشرفت در دانش­آموز بیشتر باشد میزان پیشرفت تحصیلی او بالاتر است. شیخی فینی (1372) در پژوهشی تحت عنوان ”بررسی رابطه انگیزش پیشرفت، منبع کنترل و پیشرفت تحصیلی دانش­آموزان مقطع متوسطه شهر بندرعباس“ نمونه‌ای با حجم 211 نفر از بین دانش­آموزان انتخاب و پس از اجرای پرسشنامه مرکز کنترل راتر و انگیزش پیشرفت و استفاده از میانگین معدل ثلث اول و دوم دانش­آموزان به عنوان ملاک پیشرفت تحصیلی به این نتیجه دست یافت که بین انگیزش پیشرفت بالا و پیشرفت تحصیلی بالا از نظر آماری رابطه مثبت و معنادار وجود دارد. به نظر پژوهشگر در خصوص ارتباط بین انگیزش پیشرفت و پیشرفت تحصیلی می‌توان چنین نتیجه­گیری کرد: از آنجا که انگیزش پیشرفت به عنوان تمایلی در جهت برتری و تفوق تعریف شده است، بدیهی است که فرد برخوردار از این انگیزه بیشتر در جهت موفقیت و پیشرفت حرکت کند. یکی از عرصه­هایی که این فرد انگیزه خود را بروز خواهد داد در زمینه عملکرد تحصیلی است.

یافته دوم پژوهش حاضر آشکار ساخت که بین مفهوم منبع کنترل و پیشرفت تحصیلی دانش­آموزان سال اول دبیرستان رابطه معنی­دار وجود دارد.دارابی (1380) در پژوهشی تحت عنوان ”بررسی رابطه بین منبع کنترل و انگیزه پیشرفت و پیشرفت تحصیلی دانش آموزان سال سوم متوسطه شهرساری“ اظهار کرده است که بین منبع کنترل و پیشرفت تحصیلی رابطه مثبت و معناداری وجود دارد و نشان داد که افراد دارای منبع کنترل درونی به طور معنی داری از نظر پیشرفت تحصیلی از بیرونی­ها برتر و دارای انگیزه پیشرفت بیشتری هستند.

بدین معنی که هرچه منبع کنترل درونی­تر باشد فرد از انگیزه بیشتری برای پیشرفت و موفقیت برخوردار است. برای نمونه می­توان به تحقیقات مختلفی از جمله (آیزمن و پلات[44]، 1968، پرید چارد و لاید[45]، 1976، استیونس و دانیل[46]، 1976) اشاره کرد. افرادی که از منبع کنترل درونی برخوردارند به استعداد، تلاش و کوشش خود اعتقاد دارند و معتقد به عوامل بیرونی نظیر شانس، اقبال و افراد دیگر نیستند. بنابراین بدیهی است که این افراد به لحاظ اعتماد به نفس بالا از انگیزه بیشتری برای دستیابی به پیشرفت برخوردار باشند.

یافته سوم پژوهش حاضر مؤید آن است که بین خودپنداره و پیشرفت تحصیلی دانش­آموزان سال اول متوسطه رابطه معناداری وجود دارد. افرادی که دارای خودپنداره بهتری هستند و برداشت­های خوبی از خود و توانایی­های خود دارند از پیشرفت تحصیلی بالاتری برخوردارند، و افرادی که نسبت به خود در توانایی­های خود، نگرش منفی دارند و خود را دست کم می­گیرند از پیشرفت تحصیلی خوبی برخوردار نیستند. این نتیجه با نتیجه پژوهش­های هانسفورد[47] وهاتی (1982 ) کاملاً هماهنگ است. آنها به منظور تعیین میزان همبستگی خودپنداره و پیشرفت تحصیلی در یک فراتحلیل گسترده به این نتیجه رسیده­اند که همبستگی بین خودپنداره و پیشرفت تحصیلی درحد متوسط است. مارش[48] (1990) نیز در پژوهش خود به این نتیجه رسیده­است که بین پیشرفت تحصیلی و خودپنداره رابطه وجود دارد.

نتایج تحلیل آماری رگرسیون گام ­به­گام نشان داد که خودپنداره بیشترین اثر را دارد و سپس انگیزه پیشرفت و در نهایت منبع کنترل دارای اهمیت در پیشرفت تحصیلی می­باشد. معلمین با تجربه و خردمند همواره به وجود ارتباط مثبت و قابل توجه بین درک دانش­آموز از خود و عملکرد او در مدرسه اشاره دارند. آنان براین باورند که فراگیرانی که از خود و توانایی­هایشان خشنود هستند، راه موفقیت را در پیش خواهند گرفت. برعکس به نظر می­رسد آن دسته از دانش­آموزانی که درباره خود و توانایی خودشان با نوعی نگرش منفی مواجه­اند، از دستیابی به مدارج عالی باز می­مانند. همچنین به نظر می­رسد که موفقیت و پیشرفت تحصیلی از عمق تصورات فردی شخص ریشه می­گیرد.

انگیزه در قلب یک برنامه تربیتی سالم در اجتماع آزاد جای می­گیرد و عامل اصلی در رهبری سودمندانه عمل یادگیری است (شعاری‌نژاد، 1368). لذا موفقیت هر معلم در آموزش و پرورش بستگی به میزان انگیزه دانش­آموزان دارد. زیرا تا وقتی که دانش­آموز نخواهد مطلبی را یاد بگیرد، معلم نمی­تواند آن مطلب را به دانش­آموز یاد بدهد. به بیان دیگر معلم پیش از آغاز هر درس باید بداند چگونه و از چه راه می­توان دانش­آموز را به یادگیری موضوع موردنظر تشویق و علاقمند ساخت و در این صورت است که کلاس معلم جالب، دانش­آموز فعال، و نتیجه فعالیت­ها مثبت و مفید خواهد بود. اگر معلم انگیزه­های رفتار یک دانش­آموز را بفهمد، می­تواند رفتارآینده او را پیشگویی کند، زیرا انگیزش است که دانش­آموز را به فعالیت وادار می­سازد و فعالیت تا موقعی ادامه خواهد یافت که انگیزه­ها ارضاء گردند.

منبع کنترل نظامی از اعتقادات است که براساس آن، فرد موفقیت و شکست خود را بر اساس توانایی­ها و ضعف­هایش ارزیابی می­کند. افرادموفقیت و شکست خود را یا به عوامل درونی (تلاش، استعداد ...) و یا به عوامل بیرونی (شانس، اقبال، کمک دیگران و... ) نسبت می­دهند که دسته اول از منبع کنترل درونی و دسته دوم از منبع کنترل بیرونی، برخوردار هستند. پژوهشگران متعددی در تحقیقات خود به این نتیجه رسیده­اند که، این دو متغیر (انگیزه پیشرفت و منبع کنترل) تبیین­های متعددی را در ارتباط با افت تحصیلی که یکی از معضلات آموزش و پرورش کشورها به ویژه کشور­های جهان سوم است فراهم نموده­اند و همچنین توضیحات جامعی را در خصوص واکنش افراد به فعالیت­های آموزشگاهی ارائه نموده­اند.

با توجه به اینکه انگیزه پیشرفت قابل تعمیم و آموزش می­باشد، برای پیشرفت سازمان­های آموزشی، دوره­های آموزش انگیزه پیشرفت برای معلمان برگزار گردد. به خودپنداره دانش­آموز توجه نموده، نگرش مثبت او نسبت به خود را تقویت نموده و از ایجاد نگرش منفی نسبت به خود جلوگیری گردد. با قبول نکات ضعف و قوت دانش­آموز توسط مربی، به او امکان داده شود که تصویری واقعی نسبت به خود در او ایجاد گردد. به تقویت نکات قوت او و کاهش نکات منفی در او کمک گردد.

هرقدر دانش­آموز از منبع کنترل درونی­تری برخوردار باشد و مسئولیت­های موفقیت و شکست خود را برعهده بگیرد در پیشرفت تحصیلی موفق­تر خواهد بود. لذا بر عهده مربیان تعلیم و تربیت است که با استفاده از روش­های مناسب مسئولیت پذیری دانش­آموزان را افزایش دهند.

 

 

 

 

 

مآخذ

براهنی، م.، (1369). انگیزش و هیجان، تهران: انتشارات امیرکبیر، [چاپ سوم]، ص 36.

بیابانگرد، ا.، (1370). بررسی رابطه بین مفاهیم منبع کنترل، عزت نفس و پیشرفت تحصیلی پسران سال سوم دبیرستان­های شهرتهران، پایان‌نامه کارشناسی‌ارشد، دانشگاه علامه طباطبایی تهران، ص65-60

برومندنسب، م.، و همکاران (1375). بررسی رابطه جایگاه مهار و عملکرد تحصیلی دانش‌آموزان پایه سوم راهنمایی شهر دزفول، فصلنامه علوم تربیتی وروانشناسی، اهواز: انتشارات دانشگاه شهید چمران، سال هفتم، شماره 5.

ترخان، م.، (1370). بررسی رابطه بین موضع نظارت، عزت نفس و پیشرفت تحصیلی در دانش­آموزان تیزهوش و عادی، پایان‌نامه کارشناسی‌ارشد دانشگاه علامه طباطبایی تهران، ص89-81 .

دارابی، ج.، (1380). بررسی رابطه بین منبع کنترل و انگیزش پیشرفت و پیشرفت تحصیلی در دانش­آموزان سال سوم متوسطه شهرساری، فصلنامه تعلیم وتربیت، سال سوم، شماره 67.

شعاری نژاد، ع.، (1368). فرهنگ علوم رفتاری، تهران: انتشارات امیرکبیر [چاپ سوم]، ص 112.

شیخی فینی، ع.، (1372). بررسی رابطه انگیزش پیشرفت، منبع کنترل و یشرفت تحصیلی در دانش­آموزان مقطع متوسطه شهر بندرعباس، پایان‌نامه کارشناسی‌ارشد، دانشگاه تربیت مدرس تهران.

غفوری، م.، (1376). بررسی رابطه بین انگیزه پیشرفت و منبع کنترل و خلاقیت و پیشرفت تحصیلی دانش­آموزان سال سوم دبیرستان­های شهر تبریز، پایان‌نامه کارشناسی‌ارشد، دانشگاه تبریز.

گلاور، ج.، و برونینگ، ر.، ترجمه: خرازی، ع.، ( 1378). روانشناسی تربیتی اصول و کاربرد آن، تهران: مرکز نشر دانشگاهی.

نوابی نژاد، ش.، (1371). رفتارهای بهنجار و ناهنجار کودکان و راه‌های پیشگیری و درمان ناهنجاری­ها، تهران: مؤسسه نشر، [چاپ اول]، ص 91-82.

Ames, C., and Archer, J., (1988). Achievment goals in the classroom, students, learning strategies and Motivation processes, Journal  of Educational  psychology. pp.,260-267.

Atkinson, J.W., (1967). Motivational determinats of risk-taking, Psychogical Review, No.64, pp.359-377.

Atkinson, J.W., (1968). Motives in fantasy, action, and society, Prinecton, N.J.D.Van Nesrrad.

Bong, M., and Clark, R.E., (1999). Comparison between self-concept and self-efficacy in academic motivation research, Educational Psychologist, Vol.34,No.3,pp.139-153.

Borich, G.D., and Tombaric, M.L., (1995). Educational Psychology. NewYork: Harper Collins Callage Publisher.

Brunstien, J.C., & Maier, G.W., (2005). Aimplicit and self-attributed motives to achive: Two separate but interacting needs, Journal of Personality and Social Psychology, Vol.89, pp.205-222.

Byrne, B.M., & Worth Gavin, D.A., (1996).The Shavelson model revisited: Testing for the structure of academic sflf concept across pre-early and adolescents, Journal of Educational Psychology, Vol.88, pp.215-228.

Chusmir, H., (1985). Motivation of managers, is gendera factor? Psychology of women quarterly, Vol.9, No.1, Mars.

Crandall, Y.J., and Katkovsky, W., and Preston, A., (1962). Motivationa determinants of Young childrens intellectual academie achievment situation, Child developments, Vol.33, pp.643-661.

Danil, J.P., and Stevens, J.p., (1976). The interaction between Internal-External locus of control and two Methods of collage instruction, American educational research Journal, Vol.13, No.2, pp.128-149.

Dweck, C.S., (1988). Motivation, In R,Glasser & Lesgolod (Eds), The hendbool of psychology and Education, Vol.1, pp.187-239.

Haffman, Rose Marie, (2004). Conceptualizing heterosexual indentity development: issues and challenges, Journal Humanistic of Counseling and Development, Vol.82, No.3, 375+.

Haffman, Rose Marie., and Hattie, John A., and Dianne Borders, L., (2005). Personal definitions of masculinity and femininity as an aspect of gender self-concept, Journal of Humanistic Counseling and Development, Vol.44, No.1, pp.66+.

Hansford, B.C., and Hattie, J.A., (1982). The relation between self-concept and achievement performance measure, Review of Educational Research, Vol.52, pp.123-142.

Harackiewicz, J.M., and Barron, K.E., and Carter, S.M., and Lehto, A.T., and Elliot, A.J., (1997). Predictors and consequences of achievement goals in the college classroom: Maintaining interest and making the gard, Journal of Personality and Social Psychology, Vol.73, pp.1284-1295.

Harrison, F.I., (1968). Relationship between home background, school success and adolescent attitudes, Merril–Palmer Quarterly of Behavior and Development, Vol.14, pp.331-334.

Hoppe, F., (1930). Erfolg and misserfolg, Psychologishe   forschung, Vol.14, pp.1-62.

Jernsted, G.Ch., and Chow, W.K., (1980). Lectures and textual masterrials & sources of Information for learning, Psychological reports, Vol.46, pp.1397-1399.

Klein, J.D., and Keller, J.M., (1996). Influence of student ability, locus of control and type of instructional control on performance and confidence, Journal of educational research, Vol.82, No.1-4, pp.30-48.

Lied, T.R., and Pritichard, R.D., (1976). Relationship between personality variables and component of the expectancy valance, Journal of applied psychology, Vol.84, No.1, pp.35-42.

Maier, N.R.F., (1992). Three theories of child development, NewYork, Harper & Row.

Maltby, J., and Day, L., and Macaskill, A., (2007). Personality, Individual Differences and Intelligence, Harlow: Pearson Prentice Hall, ISBN0-13-12976-0.

Marsh, H.W., (1990). The structure of academic self-concept, The Marsh / Shevelson model, Journal of Educational Psychology, No.82, pp.623-636.

Marsh, H.W., (1992). Concept specificity of relations between academic achievement and academic self-concept, Journal of Educational psychology, Vol.84, No.1, pp.35-42.

Marsh, H.W., and Roche, L., (1996).Structure of artistic self-concepts for performing artsand non-performing arts students in a performing arts high school: "setting the stage with multsgrop confirmatory factor analysis, Journal of Educationa Psychology, Vol.88, No.3, pp.461-477.

Nixon, C.T., & Frost, A.G., (1996). The study habits and attitudes, in ventory and its Implications for student success, Psychological Reports, Vol.13, No.2, pp.53-74.

Phares, E.J., (1991). Introduction to personality, Harper Collins, Published Inc.

Rutter, J.B., (1966). Generalized Expectancies for Internal Versus External control of Reinforcement, Psychological monographs, Vol.80, No.1, pp.609.

Rutter, J.B., & Hochreich (1975). Personality, Unitet States of American, Scott, Faresman and company, pp.93-112.

Weiner, B., (1970). The Role of affect in rational attributional Research.

 

 


 



  • 1-مدرس دانشگاه
  • 2- کارشناس‌ارشد برنامه‌ریزی‌درسی
 

                                                                                                                                                                                                                                                               ·                       Harackiewicz                                   -[3]

                                                                                                                                                                                                                                                                           ·                       Barron                                       -[4]

                                                                                                                                                                                                                                                                            ·                       Carter                                        -[5]

                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                         ·                       Elliot -[6]

                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                        ·                       Ames -[7]

                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                     ·                       Archer -[8]

                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                     ·                       Hoppe -[9]

                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                       ·                       Sears -[10]

                                                                                                                                                                                                                                                                                                                       ·                       Mcclelland -[11]

                                                                                                                                                                                                                                                                                                                             ·                       Atkinson -[12]

                                                                                                                                                                                                                                                                                                                           ·                       Brunstein -[13]

                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                     ·                       Maier -[14]

                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                   ·                       Dweek -[15]

                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                       ·                       Bong -[16]

                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                      ·                       Clark -[17]

                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                     ·                       Byrne -[18]

                                                                                                                                                                                                                                                                                                                  ·                       Worth Gavin -[19]

                                                                                                                                                                                                                                                                                                                           ·                       Haffman -[20]

                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                    ·                       Hattie -[21]

                                                                                                                                                                                                                                                                                                           ·                       Dianne Borders -[22]

                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                    ·                       Rutter -[23]

                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                ·                       Benassi -[24]

                                                                                                                                                                                                                                                                                                                             ·                       Sweeney -[25]

                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                  ·                       Dufour -[26]

                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                 ·                       Maltby -[27]

                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                          ·                       Day -[28]

                                                                                                                                                                                                                                                                                                                          ·                       Makaskill -[29]

                                                                                                                                                                                                                                                                                                                              ·                       Crandall -[30]

                                                                                                                                                                                                                                                                                                                       ·                       Katkovsky -[31]

                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                  ·                       Weiner -[32]

                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                   ·                       Borich -[33]

                                                                                                                                                                                                                                                                                                                              ·                       Tombari -[34]

                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                       ·                       Klein -[35]

                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                         ·                       Kller -[36]

                                                                                                                                                                                                                                                                                                      ·                       Jernsted & Chow -[37]

                                                                                                                                                                                                                                                                                                              ·                       Nixon & Frost -[38]

                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                   ·                       Rutter -[39]

                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                   ·                       Rujers -[40]

                                                                                                                                                                                                                                                                                                                            ·                       Hermens -[41]

                                                                                                                                                                                                                                                                                                  ·                       Kuder-Richardson -[42]

                                                                                                                                                                                                                                                                                                                         ·                       Cronbach -[43]

                                                                                                                                                                                                                                                                                                          ·                       Eismman & Plo -[44]

                                                                                                                                                                                                                                                                                                   ·                       Pritichard & Laied -[45]

                                                                                                                                                                                                                                                                                                         ·                       Stevens & Danil -[46]

                                                                                                                                                                                                                                                                                                                          ·                       Hansford -[47]

                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                   ·                       Marsh -[48]

براهنی، م.، (1369). انگیزش و هیجان، تهران: انتشارات امیرکبیر، [چاپ سوم]، ص 36.

بیابانگرد، ا.، (1370). بررسی رابطه بین مفاهیم منبع کنترل، عزت نفس و پیشرفت تحصیلی پسران سال سوم دبیرستان­های شهرتهران، پایان‌نامه کارشناسی‌ارشد، دانشگاه علامه طباطبایی تهران، ص65-60

برومندنسب، م.، و همکاران (1375). بررسی رابطه جایگاه مهار و عملکرد تحصیلی دانش‌آموزان پایه سوم راهنمایی شهر دزفول، فصلنامه علوم تربیتی وروانشناسی، اهواز: انتشارات دانشگاه شهید چمران، سال هفتم، شماره 5.

ترخان، م.، (1370). بررسی رابطه بین موضع نظارت، عزت نفس و پیشرفت تحصیلی در دانش­آموزان تیزهوش و عادی، پایان‌نامه کارشناسی‌ارشد دانشگاه علامه طباطبایی تهران، ص89-81 .

دارابی، ج.، (1380). بررسی رابطه بین منبع کنترل و انگیزش پیشرفت و پیشرفت تحصیلی در دانش­آموزان سال سوم متوسطه شهرساری، فصلنامه تعلیم وتربیت، سال سوم، شماره 67.

شعاری نژاد، ع.، (1368). فرهنگ علوم رفتاری، تهران: انتشارات امیرکبیر [چاپ سوم]، ص 112.

شیخی فینی، ع.، (1372). بررسی رابطه انگیزش پیشرفت، منبع کنترل و یشرفت تحصیلی در دانش­آموزان مقطع متوسطه شهر بندرعباس، پایان‌نامه کارشناسی‌ارشد، دانشگاه تربیت مدرس تهران.

غفوری، م.، (1376). بررسی رابطه بین انگیزه پیشرفت و منبع کنترل و خلاقیت و پیشرفت تحصیلی دانش­آموزان سال سوم دبیرستان­های شهر تبریز، پایان‌نامه کارشناسی‌ارشد، دانشگاه تبریز.

گلاور، ج.، و برونینگ، ر.، ترجمه: خرازی، ع.، ( 1378). روانشناسی تربیتی اصول و کاربرد آن، تهران: مرکز نشر دانشگاهی.

نوابی نژاد، ش.، (1371). رفتارهای بهنجار و ناهنجار کودکان و راه‌های پیشگیری و درمان ناهنجاری­ها، تهران: مؤسسه نشر، [چاپ اول]، ص 91-82.

Ames, C., and Archer, J., (1988). Achievment goals in the classroom, students, learning strategies and Motivation processes, Journal  of Educational  psychology. pp.,260-267.

Atkinson, J.W., (1967). Motivational determinats of risk-taking, Psychogical Review, No.64, pp.359-377.

Atkinson, J.W., (1968). Motives in fantasy, action, and society, Prinecton, N.J.D.Van Nesrrad.

Bong, M., and Clark, R.E., (1999). Comparison between self-concept and self-efficacy in academic motivation research, Educational Psychologist, Vol.34,No.3,pp.139-153.

Borich, G.D., and Tombaric, M.L., (1995). Educational Psychology. NewYork: Harper Collins Callage Publisher.

Brunstien, J.C., & Maier, G.W., (2005). Aimplicit and self-attributed motives to achive: Two separate but interacting needs, Journal of Personality and Social Psychology, Vol.89, pp.205-222.

Byrne, B.M., & Worth Gavin, D.A., (1996).The Shavelson model revisited: Testing for the structure of academic sflf concept across pre-early and adolescents, Journal of Educational Psychology, Vol.88, pp.215-228.

Chusmir, H., (1985). Motivation of managers, is gendera factor? Psychology of women quarterly, Vol.9, No.1, Mars.

Crandall, Y.J., and Katkovsky, W., and Preston, A., (1962). Motivationa determinants of Young childrens intellectual academie achievment situation, Child developments, Vol.33, pp.643-661.

Danil, J.P., and Stevens, J.p., (1976). The interaction between Internal-External locus of control and two Methods of collage instruction, American educational research Journal, Vol.13, No.2, pp.128-149.

Dweck, C.S., (1988). Motivation, In R,Glasser & Lesgolod (Eds), The hendbool of psychology and Education, Vol.1, pp.187-239.

Haffman, Rose Marie, (2004). Conceptualizing heterosexual indentity development: issues and challenges, Journal Humanistic of Counseling and Development, Vol.82, No.3, 375+.

Haffman, Rose Marie., and Hattie, John A., and Dianne Borders, L., (2005). Personal definitions of masculinity and femininity as an aspect of gender self-concept, Journal of Humanistic Counseling and Development, Vol.44, No.1, pp.66+.

Hansford, B.C., and Hattie, J.A., (1982). The relation between self-concept and achievement performance measure, Review of Educational Research, Vol.52, pp.123-142.

Harackiewicz, J.M., and Barron, K.E., and Carter, S.M., and Lehto, A.T., and Elliot, A.J., (1997). Predictors and consequences of achievement goals in the college classroom: Maintaining interest and making the gard, Journal of Personality and Social Psychology, Vol.73, pp.1284-1295.

Harrison, F.I., (1968). Relationship between home background, school success and adolescent attitudes, Merril–Palmer Quarterly of Behavior and Development, Vol.14, pp.331-334.

Hoppe, F., (1930). Erfolg and misserfolg, Psychologishe   forschung, Vol.14, pp.1-62.

Jernsted, G.Ch., and Chow, W.K., (1980). Lectures and textual masterrials & sources of Information for learning, Psychological reports, Vol.46, pp.1397-1399.

Klein, J.D., and Keller, J.M., (1996). Influence of student ability, locus of control and type of instructional control on performance and confidence, Journal of educational research, Vol.82, No.1-4, pp.30-48.

Lied, T.R., and Pritichard, R.D., (1976). Relationship between personality variables and component of the expectancy valance, Journal of applied psychology, Vol.84, No.1, pp.35-42.

Maier, N.R.F., (1992). Three theories of child development, NewYork, Harper & Row.

Maltby, J., and Day, L., and Macaskill, A., (2007). Personality, Individual Differences and Intelligence, Harlow: Pearson Prentice Hall, ISBN0-13-12976-0.

Marsh, H.W., (1990). The structure of academic self-concept, The Marsh / Shevelson model, Journal of Educational Psychology, No.82, pp.623-636.

Marsh, H.W., (1992). Concept specificity of relations between academic achievement and academic self-concept, Journal of Educational psychology, Vol.84, No.1, pp.35-42.

Marsh, H.W., and Roche, L., (1996).Structure of artistic self-concepts for performing artsand non-performing arts students in a performing arts high school: "setting the stage with multsgrop confirmatory factor analysis, Journal of Educationa Psychology, Vol.88, No.3, pp.461-477.

Nixon, C.T., & Frost, A.G., (1996). The study habits and attitudes, in ventory and its Implications for student success, Psychological Reports, Vol.13, No.2, pp.53-74.

Phares, E.J., (1991). Introduction to personality, Harper Collins, Published Inc.

Rutter, J.B., (1966). Generalized Expectancies for Internal Versus External control of Reinforcement, Psychological monographs, Vol.80, No.1, pp.609.

Rutter, J.B., & Hochreich (1975). Personality, Unitet States of American, Scott, Faresman and company, pp.93-112.

Weiner, B., (1970). The Role of affect in rational attributional Research.