ویژگی‌های روان سنجی مقدماتی فرم کوتاه سیاهه رگه هوش هیجانی برای نوجوانان در دانش آموزان دوره متوسطه دوم

نوع مقاله: علمی پژوهشی

نویسنده

دانشیار گروه روانشناسی و علوم تربیتی، واحد آزادشهر، دانشگاه آزاد اسلامی، آزادشهر، گلستان، ایران

چکیده

هدف این پژوهش بررسی مقدماتی روایی و اعتبار نسخه فارسی فرم کوتاه سیاهه رگه هوش هیجانی برای نوجوانان(TEIQue-ASF) در دانش آموزان دوره متوسطه دوم بود.در یک مطالعه توصیفی،ازبین دانش آموزان دوره متوسطه دوم شهرگرگان (2557نفر) بر اساس جدول کرجسی و مورگان 345 نفر به صورت نمونه گیری خوشه ای انتخاب شدند. از کلیه مشارکت کنندگان درخواست شد به فرم کوتاه سیاهه رگه هوش هیجانی برای نوجوانان(TEIQue-ASF، پتریدز و دیگران،2006)، سیاههشادکامیآکسفورد (OHI،آرگیل، مارتین و کروسلند،1989) و سیاهه فرسودگی مدرسه (SBI؛سالملا-آرو ودیگران،2009) پاسخ دهند. ضریب اعتبار بازآزمایی و آلفای کرونباخ فرم کوتاه سیاهه رگه هوش هیجانی برای نوجوانان به ترتیب 58/0،78/0 بدست آمد. به منظور تعیین روایی واگرا وهمگرا مقیاس، همبستگی فرم کوتاه سیاهه رگه هوش هیجانی برای نوجوانان با سیاهه هایشادکامیآکسفورد و فرسودگی مدرسه محاسبه گردید که به ترتیب برابر بود با: 59/0 و 34/0- (001/0<p). نتایج تحلیل عاملی تاییدی نیز برازش مطلوب مدل اندازه گیری را نشان داد

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Preliminary Psychometric Properties of Trait Emotional Intelligence Questionnaire – Adolescent Short Form (TEIQue-ASF)

نویسنده [English]

  • Ali Asghar Bayani
چکیده [English]

The main aim of this research was to examine the reliability and validity of the psychometric properties of Trait Emotional Intelligence Questionnaire – Adolescent Short Form (TEIQue-ASF, Petrides, et al, 2006) among the second grade high school students. In a descriptive study, 345 second grade high school students of Gorgan who were selected using cluster sampling method, completed the Trait Emotional Intelligence Questionnaire – Adolescent Short Form (TEIQue-ASF, Petrides, et al, 2006), the School Burnout Inventory (SBI, Salmela-Aro, Kiuru, Leskinen, & Nurmi, 2009), and the Oxford Happiness Inventory(OHI, Argyle, Martin, & Crossland, 1989). The test – retest reliability and Cronbach's Alfa were. 0.58 and. 0.78. The correlation coefficients of TEIQue-ASF with OHI and BSI were also found to be. 0.59 and -. 0.34. The results of confirmatory factor analysis showed a good fit for the measurement model

کلیدواژه‌ها [English]

  • Trait Emotional Intelligence Questionnaire
  • validity
  • Reliability
  • adolescent

در طول دو دهه گذشته، سازه هوش هیجانی در متون تعلیم و تربیت مورد توجه زیادی واقع شده(برای مثال کوستا و فاریا[1], 2015 و پریا و دیگ آکومو[2]، 2013) و در بین محققان مباحث قابل توجهی در زمینه میزان و نحوه تأثیر هوش هیجانی بر عملکرد تحصیلی شکل گرفته است(پریا،2015). ریشه تاریخی هوش هیجانی را می توان در مفهوم هوش اجتماعی ثرندایک [3]جستجو کرد، که در بین انواع هوش، با توانایی فهم و اداره افراد و عمل عاقلانه در روابط انسانی مشخص می گردد(پتریدز[4]، 2011). از منظر نظری هوش هیجانی به ترکیب هوش و هیجان دلالت دارد (مایر، سالووی و کارسو[5]، 2004). علیرغم این عقیده که این دو مفهوم مغایراند، از دهه 1920 به بعد موضوع هیجان در ادبیات مربوط به هوش گنجانده شد(مایر و سالووی، 1997).

   سالووی و مایر(1990) اولین تعریف رسمی از هوش هیجانی را پیشنهاد نمودندکه توانایی درک و ابراز هیجان، تطبیق هیجان با افکار، فهم و استدلال با استفاده از هیجان خود و دیگران را در برگرفت. مطالعات زیادی رابطه بین هوش هیجانی با توانایی های شناختی و شخصیت را مورد مطالعه قرار داده‌اند. عمده یافته‌ها حاکی از تمایز بین هوش هیجانی با بهره هوشی و 5 رگه[6] بزرگ شخصیت بوده است(چرنیس، اکستین و گلمن[7]، 2006).

  رویکردهای مختلفی سعی کرده اند ماهیت هوش هیجانی را تبیین کنند. این رویکردها یا توانایی محوراند[8] یا ترکیبی از توانایی ها و رگه های شخصیتی[9]. ویژگی کلیدی مدل های توانایی، ملحق کردن چندین توانایی خاص به منظور فهم کلی هوش هیجانی است. مرور متون مربوط به هوش هیجانی نشان می‌دهد مدل توانایی محور مایر و سالووی باعث بیشترین پژوهش ها گردیده است(گهر[10]،2004). طبق این مدل، هوش هیجانی شامل چهار شاخه درک، تسهیل، فهم و اداره هیجان‌ها است (مایر، سالووی و کارسیو،2000). این توانایی ها دارای سلسله مراتب اند. درک هیجان‌ها ساده ترین و اداره هیجان‌ها دارای پیچیده‌ترین سطح است. مدل‌های ترکیبی، هوش هیجانی را مرکب از توانایی‌های ذهنی و رگه های شخصیتی معرفی می‌کنند(مایر، روبرتز و بارساد،2008). بار- اون[11](2006) اولین مدل ترکیبی از هوش هیجانی را پیشنهاد کرد، که مهارت های بین فردی، سازگاری، مدیریت استرس و خلق کلی را شامل می‌شد.

   یکی از مهمترین موضوعات مرتبط با هوش هیجانی، سنجش و اندازه گیری این سازه است(فرماندز- بروکال و اکسترما[12]، 2006). گرچه هنوز باب این موضوع باز است؛ ولی مدل های توانایی و ترکیبی هوش هیجانی منجر به رشد ابزارهای مختلفی برای اندازه گیری آن شده اند؛ مانند مقیاس رگه فراخلق [13](سالووی و دیگران،1995)، فهرست بهره هیجانی (بار- اون و پارکر[14]،2000)، فهرست خود – گزارشی اسچت (اسچت، 1998)، مقیاس هوش هیجانی ونگ – لاو (ونگ – لاو،2002) و سیاهه رگه هوش هیجانی(پتریدز و فارنهام،2003 و پتریدز، فریدریکسون و فارنهام،2004).

   سیاهه رگه هوشی هیجانی (TEIQue) شکل عملیاتی مدل پتریدز است که هوش هیجانی را با توجه شخصیت مفهوم سازی می کند(میکولازاک، لومینت، لروی و روی[15]،2007). پتریدز و فارنهام، تمایز مفهومی روشنی بین هوش هیجانی رگه و هوش هیجانی توانایی قائل شده اند. هوش هیجانی رگه یا خود اثربخشی هیجانی[16] در برگیرنده رگه های مرتبط با هیجان‌ها و تواناییهای خود- ادراکی است که از طریق سیاهه های خود – گزارشی اندازه گیری می شوند. هوش هیجانی توانایی یا توانایی شناختی - هیجانی[17] شامل تواناییهای مربوط به هیجان‌های واقعی است که از طریق آزمونهای عملکرد – حداکثری[18] قابل اندازه گیری است (پتریدز، پرز- گونزالز[19]و فارنهام،2007). سیاهه رگه هوش هیجانی (TEIQue) از 153ماده[20] و 15 خرده مقیاس تشکیل می شود که تحت 4 عامل قرارگرفته است : به زیستی، خودکنترلی، تحریک پذیری و خون گرمی (پتریدز و فارنهام،2003). خرده مقیاس های این سیاهه عبارتند از : سازگاری، جرأت، بیان هیجان ها، مهار هیجان ها، درک هیجان ها، تنظیم هیجان‌ها، برانگیختگی، روابط اجتماعی، عزت نفس، خودانگیزشی، آگاهی اجتماعی، اداره تنیدگی، همدلی، شادمانی و خوش بینی.

   پتریدز و فارنهام (2003) در مطالعات اولیه خود ویژگی های روان سنجی سیاهه رگه هوش هیجانی (TEIQue) را مطلوب گزارش دادند. این مقیاس به زبانهای فرانسوی و آلمانی ترجمه و روایی[21] و اعتبار[22] آن مناسب گزارش شده است. همسانی درونی[23] نسخه آلمانی سیاهه 96/0 بدست آمد (فرودنت هالر، نبایر، گابلر، اسچرلو و ریندرمن[24]، 2008) و نسخه فرانسوی آن 95/0(میکولازاک، لومینت، لری و روی[25]،2007).

   علیرغم اهمیت هوش هیجانی در دوره های کودکی و نوجوانی، ابزارهایی که برای اندازه‌گیری آن ساخته شده نسبتاً اندک است. یکی از رایج ترین این ابزارها، فرم کوتاه سیاهه رگه هوش هیجانی برای نوجوانان[26](TEIQue-ASF) است که توسط پتریدز و همکاران(2006) تهیه شد. این مقیاس بر مبنای سیاهه رگه هوش هیجانی ((TEIQue به منظور سنجش رگه هوش هیجانی کلی و در قالب عباراتی ساده و کوتاه متناسب با فهم نوجوانان طراحی گردید. پتریدز و دیگران(2006) ضریب همسانی درونی مقیاس TEIQue-ASF را در یک نمونه160 نفری از دانش آموزان ابتدایی (با میانگین سنی تقریبا 11سال) 84/0 یافتند. لاهی و دیگران(2010) ضریب همسانی درونی نسخه فرانسوی فرم کوتاه سیاهه رگه هوش هیجانی برای نوجوانان را در یک نمونه 707 نفری از کودکان و نوجوانان (8 تا 16سال) 81/0 گزارش دادند. میکولازاک، پتریدز و هاری(2009) در یک نمونه 490 نفری از دانش آموزان دوره متوسطه (16 تا 19 سال) انگلیسی، ضریب همسانی درونی TEIQue-ASF را 83/0 یافتند0

   پولو[27](2010) ضریب همسانی درونی نسخه یونانی فرم کوتاه سیاهه رگه هوش هیجانی برای نوجوانان را در یک نمونه 559 نفری از دانش آموزان دوره متوسطه یونانی (12 تا 14سال) 89/0 گزارش داد. ماورولی[28] و دیگران(2007) در یک نمونه 282 نفری از دانش آموزان دوره متوسطه (11 تا 15 سال) آلمانی، ضریب همسانی درونی نسخه آلمانی TEIQue-ASF را 81/0 یافتند. سیگلینگ[29] و دیگران(2015) رابطه بین نمرات فرم کوتاه سیاهه رگه هوش هیجانی برای نوجوانان و افسردگی را 89/0- و معنی دار گزارش دادند. یافته های مارتین و دیگران(2010) حاکی از رابطه بین هوش هیجانی و سلامت بود.

   در ایران، بررسی ها حاکی از رشد روزافزون مطالعات در زمینه هوش هیجانی نوجوانان و کودکان و نقش آن در حوزه تعلیم و تربیت است(برای مثال بنی سی، دلفان آذری و بنی سی، 1389و گلچین و حسینی نسب، 1392)؛ لذا تهیه آزمونهای روا و معتبر را برای اندازه گیری آن یک ضرورت اساسی به شمار می آید. ترجمه و تطبیق آزمونهای روانی در فرهنگ ها و زبانهای مختلف امکان اندازه گیری دقیق تر سازه های تربیتی و روان شناختی را فراهم ساخته و زمینه ساز شکل گیری ادبیات پایه برای مفاهیم مشترک و ایجاد تعاریف عملیاتی می گردد. با توجه به ضرورت هایی که اشاره شد، این پژوهش با هدف بررسی مقدماتی روایی و اعتبار نسخه فارسی فرم کوتاه سیاهه رگه هوش هیجانی برای نوجوانان (TEIQue-ASF) در دانش آموزان دوره متوسطه دوم طراحی گردید.

 

روش

   این پژوهش، از نوع توصیفی بود و جامعه آماری را کلیه دانش آموزان مقطع متوسطه دوم شهرستان گرگان در سال تحصیلی 94-93 تشکیل داد. از بین اعضای این جامعه(2557نفر) بر اساس جدول کرجسی و مورگان (1970، به نقل از ساهو، 2013) 345 نفر به صورت نمونه گیری خوشه ای انتخاب شدند. ابتدا به صورت تصادفی یک ناحیه انتخاب شد. از بین 12مدرسه موجود، 6 مدرسه به صورت تصادفی و از هر مدرسه 2 تا 3کلاس به صورت تصادفی انتخاب شدند. روایی فرم کوتاه سیاهه رگه هوش هیجانی برای نوجوانان با استفاده از روش های روایی واگرا[30] و روایی همگرا[31]، با اجرای سیاهه شادکامی آکسفورد و سیاهه فرسودگی مدرسه و روایی سازه[32] بررسی شد. اعتبار سیاهه با استفاده از دو روش همسانی درونی و بازآزمایی محاسبه گردید. مشارکت کنندگان پس از توجیه به صورت گروهی به سؤالات دفترچه ای پاسخ دادند که شامل ابزارهای اندازه گیری ذیل بود :

 

1. فرم کوتاه سیاهه رگه هوش هیجانی برای نوجوانان(TEIQue-ASF، پتریدز و دیگران،2006): این سیاهه بر مبنای فرم کوتاه سیاهه رگه هوش هیجانی بزرگسالان (TEIQue-SF) توسط پتریدز و همکاران(2006) تهیه شد، که در آن گویه ها در قالب عبارت های کوتاه و قابل فهم برای نوجوانان تدوین شدند.فرم کوتاه سیاهه رگه هوش هیجانی برای نوجوانان از 30 گویه تشکیل می شود و رگه هوش هیجانی کلی را اندازه گیری می کند. از 15 خرده مقیاس فرم کوتاه سیاهه رگه هوش هیجانی بزرگسالان که تحت 4 عامل قرار می گیرد، دو گویه انتخاب و در آن گنجانده شد: بهزیستی(برای مثال" از زندگی ام راضی ام")، خود-کنترلی(برای مثال"نمی توانم هر وقت که می خواهم، خشم‌ام را کنترل کنم")، تحریک پذیری(برای مثال" می توانم احساسات دیگران را درک کنم") و خون گرمی("در همراهی کردن با همکلاس هایم فرد موفقی هستم").

   از مشارکت کنندگان درخواست شد هر گویه را به دقت خوانده و نظر خود را بروی یکی از نقاط مقیاس هفت درجه ای لیکرت(از کاملاً موافق تا کاملاً مخالف) نشان دهند. در این مقیاس دامنه نمرات بین 30 تا 210 قرار می گیرد و نمره بالاتر نشان دهنده رگه هوش هیجانی بیشتر است. نگارنده این مقیاس را از زبان انگلیسی به فارسی ترجمه کرد و به کمک اعضای هیات علمی گروه زبان و ادبیات انگلیسی با اصل مقیاس تطبیق داد و اصلاحات لازم را در ترجمه فارسی به عمل آورد. برای اطمینان از روان و دقیق بودن ترجمه قبل از اجرا، از چند دانشجو درخواست شد سیاهه را مطالعه کرده و در صورت ابهام را با نگارنده در میان بگذارند.

 

2. سیاههشادکامیآکسفورد[33](OHI،آرگیل، مارتین و کروسلند[34]،1989): این سیاهه از 29 سؤال تشکیل می شود و بر طراحی و شکل سیاهه افسردگی بک[35] مبتنی است(سیمونس و لهمان[36]، 2013). هر گویه در 4 سطح افزایشی (از احساس خوشحالی نمی کنم تا فوق العاده احساس خوشحالی می کنم) پیشنهاد و به پاسخ ها از نمره 0 تا 3 داده می شود. فارنهام و چنگ[37](1999) ضریب باز آزمایی 78/0 و ضریب آلفای کرانباخ 93/0 را برای روایی و اعتبار سیاهه شادکامی آکسفورد گزارش دادند. بیانی(2008)ضریب باز آزمایی 80/0 و ضریب آلفای کرانباخ 93/0را برای نسخه فارسی سیاهه شادکامی آکسفورد یافت. کامیاب، حسین پور و سودانی (1388) ضریب آلفای کرونباخ 87/0 را گزارش دادند.

 

3. سیاهه فرسودگی مدرسه[38](SBI؛سالملا-آرو ودیگران،2009): سالملا-آرو و ناتانن بر اساس شاخص فرسودگی برگن[39](BBI-15) این سیاهه را برای اندازه گیری زندگی شغلی طراحی پیشنهاد کردند. BBI متشکل از 15 گویه بود که مؤلفه‌های خستگی کار، بدبینی به کار و حس بی کفایتی در کار را اندازه‌گیری می‌کرد (سالملا-آروو دیگران، 2009). با تغییر زمینه شغلی به زمینه مدرسه، سیاهه فرسودگی مدرسه با 9 گویه؛ که سه بعد خستگی در مدرسه (گویه های 1،4،7و 9؛ مثل، هنگام مطالعه احساس خستگی می کنم)؛ بدبینی به مدرسه(گویه های 2،5و 6؛مثل، اشتیاق من به مطالعه کم شده است) و احساس بی کفایتی(گویه های 3 و 8؛ مثل، به نظر خودم یک دانش آموز خوبی هستم) را اندازه گیری می کرد. گویه ها دریک طیف شش درجه ای از کاملا مخالف(1) تاکاملا موافق(6) قرار دارند، که حداقل و حداکثر نمرات آن برابر است با 54 و 9(سالملا-آروو دیگران،2009؛ سالملا-آرو و دیگران،2008).  بدری گرگری و دیگران (1391) روایی و اعتبار نسخه فارسی سیاهه فرسودگی مدرسه(؛SBIسالملا-آرو، کیورو، لسکنین و نورمی، 2009) را در یک گروه از دانش آموزان متوسطه، مناسب گزارش دادند. نتایج تحلیل عاملی تاییدی[40] آنها نشان دادکه الگوی سه عاملی برازش قابل قبولی با داده‌ها دارد؛ و ضریب آلفای کرونباخ کل سیاهه 86/0 بدست آمد.

 

یافته‌ها

در جدول 1، میانگین و انحراف معیار مقیاس هایفرم کوتاه سیاهه رگه هوش هیجانی برای نوجوانان، سیاهه شادکامی آکسفورد و سیاهه فرسودگی مدرسه در دو گروه دختران و پسران آمده است.

 

جدول1. میانگین و انحراف معیار نمره های مشارکت کنندگان در هوش هیجانی، شادمانی و فرسودگی مدرسه و مؤلفه‌های آن

 

پسر(192 = n)

دختر (143 = n)

مقیاس ها

میانگین(انحراف معیار)

میانگین(انحراف معیار)

هوش هیجانی

30/130 (45/20)

13/130 (83/19)

شادمانی

75/43(11/13)

13/42(53/14)

فرسودگی مدرسه

36/31(86/9)

56/31(27/9)

بدبینی

15/10(35/4)

62/10(50/4)

بی کفایتی

36/7(47/2)

18/7(73/2)

خستگی

16/14 (63/4)

35/14 (6173/4)

 

اعتبار

اعتبار فرم کوتاه سیاهه رگه هوش هیجانی برای نوجوانان(TEIQue-ASF) با استفاده از دو روش همسانی درونی و بازآزمایی محاسبه گردید. همسانی درونی با روش آلفای کرانباخ برآورد شد، که مقدار آن 78/ 0 بدست آمد. در جدول 2 آماره های آلفای کرانباخ برای کل مقیاس گزارش شده است. همان طور که داده‌ها نشان می‌دهد ضریب آلفای کرانباخ همه سؤالات تقریباً به هم نزدیک است. ضریب اعتبار بازآمایی[41] با اجرای مجدد سیاهه TEIQue-ASF با فاصله زمانی 4 هفته بروی 62 نمونه محاسبه شد، که مقدار آن برابر بود با 58 /0.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

جدول2. آماره‌های آلفای کرانباخ برای کل فرم کوتاه سیاهه رگه هوش هیجانی برای نوجوانان

آلفای کرانباخ اگرسؤال حذف شود

همبستگی سؤال

 و مقیاس

میانگین اگر سؤال حذف شود

گویه‌ها

783/0

002/0

92/127

سؤال 1. درباره احساساتم با دیگران صحبت می کنم.

774/0

169/0

44/127

سؤال 2. به نقطه نظر دیگران توجه دارم.

763/0

420/0

47/126

سؤال3. فرد بسیار با انگیزه ای هستم.

771/0

022/0

69/127

سؤال4. کنترل احساساتم برای من دشوار است.

768/0

85/0

73/126

سؤال5. زندگی ام لذت بخش نیست.

790/0

30/0

41/121

سؤال6. در همراهی با همکلاسی هایم موفق ام.

765/0

199/0

17/128

سؤال7.اغلب می توانم ذهنم را تغییر دهم..

767/0

367/0

29/127

سؤال8. مشکل بودن درک دقیق هیجاناتم.

765/0

335/0

44/126

سؤال9. من با دیدگاه هایی که دارم راحتم.

773/0

360/0

82/126

سؤال10. ایستا بودن بر روی حقم سخت است.

757/0

184/0

41/126

سؤال11. کاری می کنم تا بقیه احساس بهتری داشته باشند.

779/0

490/0

51/127

سؤال12. زندگی من رو به بدبختی است

768/0

089/0

76/127

سؤال13.گاهی اوقات دیگران از رفتار م شکایت می کنند

766/0

294/0

98/127

سؤال14.کنار آمدن با تغییر برای من مشکل است.

769/0

347/0

53/127

سؤال15.آمادگی مقابله با استرس را دارم.

776/0

288/0

75/127

سؤال16. نمی توانم به دیگران نشان دهم که نگران هستم.

761/0

0135/0

28/127

سؤال17. می توانم احساسات دیگران را درک کنم.

772/0

446/0

29/127

سؤال18. با انگیزه نگه داشتن خودم برایم سخت است.

755/0

231/0

80/127

سؤال19. می توانم خشمم را کنترل کنم.

766/0

565/0

48/127

سؤال20. من از زندگی ام راضی هستم.

772/0

343/0

21/127

سؤال21. من یک مذاکره کننده خوب هستم.

779/0

204/0

90/128

سؤال22. گاهی اوقات درگیر چیزی می شوم.

756/0

068/0

59/126

سؤال23. من توجه زیادی به احساساتم می کنم.

775/0

560/0

59/126

سؤال24. من احساسات خوبی نسبت به خودم دارم.

777/0

160/0

96/126

سؤال25. من حاضرم از ادعاهایم صرف نظر کنم.

760/0

107/0

79/127

سؤال26. قادر نیستم احساسات مردم را عوض کنم.

772/0

493/0

53/127

سؤال27. همه چیز در زندگی من خوب است.

762/0

239/0

81/127

سؤال28. آرزو می کنم کاش رابطه خوبی با خانواده ام داشتم.

763/0

424/0

11/127

سؤال29. قادرم با محیط جدید خود را سازگار کنم.

762/0

389/0

77/127

سؤال30. می توانم افکارم را کنترل کرده و نگران نباشم.

روایی

همان طور که اشاره شد روایی فرم کوتاه سیاهه رگه هوش هیجانی برای نوجوانان با استفاده از روش های روایی واگرا و روایی همگرا، با اجرای سیاهه شادکامی آکسفورد و سیاهه فرسودگی مدرسه و روایی سازه بررسی شد. همبستگی بین فرم کوتاه سیاهه رگه هوش هیجانی برای نوجوانان با مقیاس های شادمانی و فرسودگی مدرسه به ترتیب 59/0 و 34/0- بدست آمد(جدول3) که معنادار بود(001/0 p)

 

جدول3. ضریب همبستگی متغیرهای هوش هیجانی، شادمانی و فرسودگی مدرسه و مؤلفه‌های آن

متغیرها

1

2

3

4

5

6

هوش هیجانی

1

 

 

 

 

 

شادمانی

**59/0

1

 

 

 

 

فرسودگی مدرسه

**34/0-

**31/0-

1

 

 

 

خستگی

**24/0-

**17/0-

**80/0

1

 

 

بدبینی

**35/0-

**32/-0

**85/0

**47/0

1

 

بی کفایتی

**26/0-

**31/0-

**79/0

**47/0

**66/0

1

       **P<001/0

روایی سازه فرم کوتاه سیاهه رگه هوش هیجانی برای نوجوانان از طریق تحلیل عاملی تاییدی و برآورد بیشینه احتمالی[42] با استفاده از برازندگی داده‌ها و نرم افزار AMOS نسخه 22 محاسبه شد. شاخص های مورد استفاده برای برازش مدل عبارت بودند از: شاخص مجذور کای((2،شاخص مجذور کای بر درجه آزادی((2/df، شاخص برازندگی تطبیقی(CFI)، شاخص برازندگی((GFI، شاخص برازندگی تعدیل یافته((AGFI و خطای ریشه دوم واریانس خطای تقریب((RMSEA.

   شاخص های CFI، GFIو AGFIبیشتر از 90/0 بدست آمد و این بیانگر برازش مطلوب مدل بود؛ زیرا طبق ملاک های پیشنهادی مقدار مناسب برای شاخص های اشاره شده 90/0 و بالاتر است. شاخص مجذور خی بر درجه آزادی((2/df نسبت مجذور کای به درجه آزادی را مبنا قرار می‌دهد که مقدار کمتر از سه را حاکی ازانطباق داده‌ها با مدل می دانند(بیرنه[43]، 2013) نسبت مجذور کای به درجه آزادی در مدل پیشنهادی 91/2 بدست آمد که مقدار مناسبی است(جدول 4).  

 مقدار شاخص خطای ریشه دوم واریانس خطای تقریب (RMSEA) مدل برابر نیز با 07/0 بود که نشان دهنده برازش مناسب مدل است. شاخص مجذور کای((2 معنا دار بدست آمد، زیرا این شاخص به نمونه های بزرگ حساس است و معمولاً معنادار می‌شود؛ لذا به عنوان یک شاخص مناسب برای برازش مدل محسوب نمی شود(برنی،2001 به نقل از رجبی و عباسی،1389).

 

جدول4. شاخص های نیکویی برازش مدل فرم کوتاه سیاهه رگه هوش هیجانی برای نوجوانان

شاخص

 

()

CFI

GFI

AGFI

RMSEA

مقدار

1/890

91/2

923/0

902/0

916/0

07/0

 

 

 

در شکل 1 بارهای عاملی و میزان خطای اندازه گیری هر یک از گویه ها آمده است؛که در آن همه معنادار بودند(01/0< p). حداکثر بار عاملی مربوط به سؤال 2(70/0) و کمترین مربوط به سؤال 30(32/0).

 

شکل1. بارهای عاملی فرم کوتاه سیاهه رگه هوش هیجانی برای نوجوانان

 

بحث و نتیجه گیری

   باتوجه به گسترش فزاینده توجه به هوش هیجانی در علوم تربیتی و ضرورت تهیه آزمون