ویژگی‌های روان‌سنجی مقیاس تجارب عاطفی مثبت و منفی اسپین در دانش‌آموزان دختر پایه سوم دبیرستان‌های تهران

نوع مقاله: علمی پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکترای روانشناسی‌تربیتی، واحد اصفهان، دانشگاه آزاد اسلامی، اصفهان(خوراسگان)، ایران

2 دانشیار گروه علوم تربیتی، دانشکده علوم‌تربیتی و روانشناسی، واحد اصفهان، دانشگاه آزاد اسلامی، اصفهان (خوراسگان)، ایران

چکیده

هدف پژوهش حاضر بررسی ویژگی‌های روان‌سنجی (پایایی و روایی) و هنجاریابی مقیاس تجارب عاطفی مثبت و منفی اسپین در نمونه‌ای متشکل از 401 دانش‌آموز دختر پایه سوم دبیرستان‌های دولتی تهران در سال تحصیلی 1394-1393 با روش نمونه‌گیری خوشه‌ای چند مرحله‌ای براساس فرمول تعیین حجم نمونه کوهن و همکاران(2001) انجام شده است. جهت بررسی ویژگی‌های روان‌سنجی از ضریب آلفای کرونباخ، روایی همزمان(مقیاس عواطف مثبت و منفی پاناس) و روایی سازه استفاده شد و پایایی مقیاس تجارب عاطفی مثبت و منفی اسپین با استفاده از ضرایب آلفای کرونباخ، گاتمن و اسپیرمن-براون به ترتیب برای عواطف مثبت 84/0، 7/0، 8/0 و عواطف منفی 78/0، 65/0، 74/0 بدست آمد. هم‌چنین روایی همزمان آزمون(همبستگی با مقیاس عواطف مثبت و منفی پاناس) برای عواطف مثبت و منفی به ترتیب 87/0و 83/0 محاسبه شد و نتایج تحلیل عاملی نشان داد که این مقیاس دارای دو عامل با شاخص‌های برازش مطلوب است. بنابراین مقیاس تجارب عاطفی مثبت و منفی اسپین از روایی و پایایی مطلوبی برخوردار است و می‌توان آن را به عنوان یک ابزار تشخیصی مناسب به کار برد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Psychometric Properties and Standardization of the Scale of Positive and Negative Experience (SPANE) Among Third Grade Female High School Student in Tehran

نویسندگان [English]

  • Mozhgan Hassani 1
  • Mohammad Ali Nadi 2
چکیده [English]

The purpose of the present study was to standardize and study the psychometric properties (validity and reliability) of the scale of positive and Negative experience. 401 third grade students were multistage cluster randomly selected as sample of the study from high school in Tehran in the academic year 2015-16. The psychometric properties of the scale were assessed by Chronbachʼs Alpha, checking the construct and concurrent validities. The reliability of the scale using Chronbachʼs Alpha, Guttman, Spearman for positive feelings were 0.84, 0.70 and 0.80 and for Negative Feelings 0.78, 0.65 and 0.74 respectively. Also, the concurrent validity obtained by PANAS positive and Negative Feeling stale for positive and negative feelings were 0.87 and 0.83 respectively. The results of the factor analysis show that this scale holds two factors with suitable fit indexes. Therefore, the sale of positive and negative experience enjoys a desirable validity and reliability and can be used as a suitable diagnostic instrument

کلیدواژه‌ها [English]

  • Psychometric properties
  • Scale of positive and Negative experience

مقدمه

همانطور که در اغلب متون تأکید شده است هدف نهایی روانشناسی بهبود کیفیت زندگی افراد از طریق تعیین فرایند و سازوکار ذهن و رفتارهای آن‌هاست(استرنبرگ[1]، 2001). اگرچه خطوط پژوهشی متفاوت و متعددی در محدوده علم روانشناسی وجود دارد ولی هدف اساسی در هر یک از مسیر های پژوهشی مشابه بوده و به منظور ارتقای بهزیستی[2] افراد است. در چند دهه اخیر با توجه به ظهور روانشناسی مثبت گروه کثیری از محققان از زوایای متفاوتی دیدگاه های نظری خود را درباره بهزیستی مطرح کرده‌اند. داینر و همکاران[3](2010) سطوح عاطفی، شناختی و ذهنی بهزیستی را از یکدیگر متمایز می‌دانند و بهزیستی را شامل چهار سطح عاطفی (عواطف مثبت و منفی) شناختی (شکوفایی در زندگی[4]) و ذهنی (رضایت از زندگی) می دانند و معتقدند که برای سنجش بهزیستی حداقل باید دو سطح بهزیستی مورد سنجش قرار گیرد. وجه شناختی بهزیستی شامل اخلاقیاتی است که منجر به احساس خوشبختی و سعادت در زندگی است و با جنبه‌های مختلفی مانند اعتماد به نفس، خوشبینی، هدفمندی، روابط اجتماعی ارتباط دارد. جنبه ذهنی بهزیستی شامل ارزیابی ذهنی آگاهانه فرد از شرایط شخصی زندگی‌اش با توجه به معیارهای ذهنی هر فرد است و جنبه عاطفی و هیجانی بهزیستی شامل سطح تجارب هیجانی مثبت و منفی افراد است. متعارف‌ترین ابعاد توصیف کننده تجارب عاطفی، عواطف مثبت و منفی هستند(واتسون[5]وتلگن[6]، 1988). عواطف مثبت بیانگر سطحی از مشغولیت خوشایند[7] است که طیفی گسترده از هیجآن‌های مثبت مانند خوشحالی، ذوق زندگی، شادی، لذت و مانند اینها را شامل می‌شود و در مقابل عواطف منفی در بر دارنده سطحی از مشغولیت غیرخوشایند است که طیفی از هیجان منفی مانند عصبانیت، ترس، غم و خشم را در بر دارد. این گونه به نظر می‌رسد که افرادی که عواطف مثبت زیادی را تجربه می‌کنند باید عواطف منفی نسبتاً کمتری را تجربه کنند و اشخاصی که عواطف منفی زیادی را تجربه می‌کنند، باید عواطف مثبت اندکی داشته باشند. اما در حقیقت، شواهد زیادی در دست است که نشان می‌دهد عواطف مثبت و منفی هیچ ارتباطی با یکدیگر ندارند و دو روی یک سکه نیستند. این دو بعد خلق، از یکدیگر جدا هستند و روابط آن‌ها با متغیر های دیگر، دارای الگوهای متفاوتی است. نتایج مطالعات مختلف از استقلال مفهومی وجوه دوگانه عواطف مثبت و منفی به طور تجربی حمایت کردند (تامپسون[8]، 2007) و دلیل این امر آن است که عامل مولد عواطف مثبت، رویدادها و تجارب خوشایند است در حالی که عواطف منفی به واسطه رویدادها یا تجارب ناخوشایند ایجاد می‌شود (آیزنک[9]، 1996. ( عواطف یکی از جنبه های رفتار انسان است که نقش مهمی در زندگی انسان‌ها دارد. بدون عواطف، زندگی بشر تقریبا خسته کننده و بی معنی می‌شود. انسان از طریق همین عواطف است که دنیا را پر از معنی و سرشار از احساسات در می یابد(هریس[10]، 2001). بنابراین ویژگی‌ها و تغیرات عواطف، بخش اساسی از نظام پویای شخصیت آدمی است. ویژگی‌ها و تغیرات عواطف، چگونگی برقراری ارتباط عاطفی و درک و تفسیر عواطف دیگران، نقش مهمی در رشد، سازمان شخصیت، تحول اخلاقی، روابط اجتماعی، شکل گیری هویت و مفهوم خود دارد(لطف آبادی، 1380). پژوهش ها نشان می‌دهد که تجربه هیجانات مثبت و منفی نقش تأثیر گذاری بر بهزیستی(داینر و همکاران، 2009) واحساس خودکارآمدی و رضایت از زندگی و سازگاری و خوش بینی(کاردماس[11]، کافتسیوس[12]و سایدریدس[13]، 2007) وهمچنین رابطه معنی‌داری با عزت نفس و روابط بین فردی و رضایت شغلی(وایت[14]و ریچاردسون[15]، 2004)دارد. تجربه عواطف و احساسات مثبت پیامدهای تحصیلی و اجتماعی مثبتی را در دانش‌آموزان پیش‌بینی می‌کند (ایزنبرگ[16] و همکاران، 2000). هان[17]، جاردن[18] و اسچوفیلد[19](2014) با اجرای مقیاس شکوفایی بر 1009 دانش‌آموزان 18 سال به بالای نیوزلندی روایی و پایای این مقیاس را مورد بررسی قرار دادند و روایی همزمان آن را با مقیاس عواطف مثبت و منفی اسپین به ترتیب 66/0- و 67/0گزارش کردند. همچنین نتایج مطالعات داینر و همکاران بر روی دانش‌آموزان 16 سال به بالای ایلینویز (2010) همبستگی مقیاس شکوفایی را با مقیاس عواطف مثبت و منفی پاناس و اسپین را بین 78/0 تا 73/0 گزارش کرده است، همچنین نتایج نشان داده است که بین فراوانی رویدادهای مثبت روزانه و عواطف مثبت، رابطه معنی‌داری وجود دارد. با توجه به جدید بودن حوزه روانشناسی مثبت و بهزیستی عمدتاً مقیاس‌های متفاوتی برای سنجش عواطف وجود ندارد. یکی از مقیاس‌های رایج در زمینه سنجش عواطف مثبت و منفی مقیاس پاناس(1988) است که پایای و روایی آن را ابوالقاسمی(1383) بررسی نموده است که علاوه بر قدیمی بودن، فقط قادر به بررسی عواطف مثبت و منفی است. با توجه به رشد روز افزون مطالعات در حوزه روانشناسی مثبت در جهان و وجود سابقه اندک آن در کشور هدف اصلی این پژوهش بررسی ویژگی‌های روان‌سنجی (پایایی و روایی و هنجاریابی) یک مقیاس جدید و مبتنی بر نظریا ت قوی بهزیستی است زیرا داینر و همکاران (2010) معتقدند عواطف مثبت و منفی جنبه هیجانی بهزیستی (شناختی، ذهنی، هیجانی) را شامل می‌شود، همچنین این مقیاس علاوه بر سنجش تجارب عاطفی مثبت و منفی، قادر به نمره گذاری در زمینه تعادل عاطفی نیز می‌باشد. مقیاس تجارب عاطفی مثبت و منفی اسپین در سال 2010 توسط داینر وهمکاران براساس نظریه بهزیستی در دانشگاه ایلینویز طراحی و رواسازی شده است که در زمانی کوتاه با 12 گویه به سنجش تجارب عاطفی مثبت و منفی و تعادل عاطفی می پردازد. با توجه به نقش تأثیرگذار مدارس بر رشد مهارت های عاطفی دانش‌آموزان و اهمیت شناخت و فراگیری این مهارت‌ها در افزایش توانمندی دانش‌آموزان در سازگاری موثرتر با خود و محیط و موفقیت تحصیلی که به شکلی معنادار با میزان بالای شایستگی عاطفی دانش‌آموزان در ارتباط است و همچنین حساسیت ویژه دوره نوجوانی و تأثیرات پایدار این دوره بر شکل‌گیری شخصیت نوجوان، و تأثیر برنامه‌های پیشگیری مبتنی بر یادگیری هیجانی و اجتماعی که توانسته است منجر به تغییرات ارزشمند و مثبت در سطح مدارس گردد(حدادی‌کوهسار، 1386). ضرورت توجه و آموزش سواد عاطفی در دوره دبیرستان روشن می‌گردد. از آنجا که سازه های روانشناسی تحت تأثیر مکانیسم بنابراین به منظور های شناختی قرار میگیرد، با توجه به پیشنهاد داینر(2010) بر اجرای مقیاس تجارب عاطفی مثبت و منفی اسپین در سنین بالاتر(البته این مقاس از سنین 12 سال به بالا قابل اجراست) و همچنین محدودیت ورود به مقطع پیش دانشگاهی، از میان سایر دوره های دبیرستان، سال سوم دوره متوسطه به دلیل نزدیک تر بودن به نمونه های پژوهش داینر و همکاران(2010) و پژوهش هان، جاردن و اسچوفیلد (2014) به عنوان جامعه آماری در نظر گرفته شد. به منظور راهنمایی و هدایت افراد به ویژه دانش‌آموزان در زمینه بهزیستی، با توجه به حساسیت هیجانی و شناختی این دوره، این پژوهش با هدف بررسی ویژگی‌های روان‌سنجی (پایایی و روایی و هنجاریابی) مقیاس تجارب عاطفی مثبت و منفی اسپین در دانش‌آموزان دختر پایه سوم دبیرستان‌های تهران به اجرا در آمد.

 

روش، جامعه و نمونه آماری

این پژوهش پیمایشی و از نوع مطالعات روان‌سنجی بود. جامعه آماری پژوهش، شامل کلیه دانش‌آموزان دختر پایه سوم دبیرستان‌های دولتی شهر تهران در سال 1394-1393 بود که شامل 31307 نفر بودند. نمونه آماری پژوهش براساس فرمول تعیین حجم نمونه کوهن، مانیون و موریسون[20](2001) برحسب خطای 05/0 به دست آمد که با یافته‌های جدول کرجسی و مورگان[21](1971) نیز مقایسه شد(به نقل از حسن زاده، 1392). سپس 410 آزمودنی از طریق روش نمونه‌گیری خوشه‌ای چند مرحله‌ای انتخاب شدند. به این صورت که در مرحله اول برای انتخاب نمونه مناسب از نواحی 18 گانه آموزش و پرورش شهر تهران به چهار قطب( شمال، جنوب، شرق وغرب) تقسیم شدند(جهت تحت پوشش قرار دادن تمام مناطق). سپس با استفاده از روش نمونه‌گیری تصادفی از هر قطب 2 ناحیه به تصادف انتخاب شدند و در مرحله بعد از هر ناحیه 1 مدرسه به تصادف انتخاب شد و پس از اخذ مجوز از آموزش و پرورش هر ناحیه برای ورود به مدارس و با همکاری مدیران مدارس در هر مدرسه مقیاس‌ها بر روی تمامی دانش‌آموزان پایه سوم به صورت گروهی در هر کلاس اجرا شد. قبل از اجرای مقیاس‌ها، هدف از پژوهش، برخی از مسایل اخلاقی مانند رضایت آگاهانه، محرمانه بودن اطلاعات و مشارکت داوطلبانه برای دانش‌آموزان توضیح داده شد و در ضمن از آن‌ها خواسته شد چنانچه هنگام تکمیل مقیاس‌ها با سؤال یا ابهامی روبرو شدند از پرسشگر کمک بگیرند. در نهایت 408 پرسشنامه از 410 پرسشنامه ای که در بین پاسخ دهندگان توزیع شد بازگشت داده شد و 7 پرسشنامه به دلیل مخدوش بودن کنار گذاشته شد و در انتها 401 پرسشنامه مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. بنابراین نرخ پاسخگویی در این پژوهش 98 درصد بود. به منظور مکفی بودن حجم نمونه آماره کایزر، مایر و اولکین[22] نیز با روش تحلیل عاملی اکتشافی نیز بررسی شد که این آماره 909/0 به دست آمد و به دلیل نزدیکی این مقدار به 1، حجم در نظر گرفته شده مکفی تشخیص داده شد. پاسخ به این ابزارها(مقیاس تجارب عاطفی مثبت و منفی اسپین و مقیاس عواطف مثبت و منفی پاناس) حدود 15 دقیقه به طول انجامید. ترکیب سنی پاسخ دهندگان از 15 تا 18 سال متغیر بود. همچنین میانگین سنی آن‌ها 75/16 و انحراف معیار آن‌ها 668/0 محاسبه شد.

 

ابزار

ابتدا آزمودنی‌ها یک فرم اطلاعات شخصی که شامل سؤالاتی در مورد رشته تحصیلی(ریاضی و فیزیک، علوم تجربی و علوم انسانی)، تعداد فرزندان، وضعیت خانواده(حضور همزمان هر دو والد، فوت یکی از والدین، طلاق والدین)، معدل، میزان درآمد ماهیانه خانواده و تحصیلات پدر و مادر بود را کامل کردند و سپس از ابزارهای زیر استفاده شد.      

 

مقیاس تجارب عاطفی مثبت و منفی اسپین[23]

این مقیاس برای اولین بار توسط داینر و همکاران (2010) تدوین و اعتباریابی شده است و شامل 12 گویه که 6 گویه برای سنجش احساسات مثبت (1، 3، 5، 7، 10، 12) و 6 گویه برای سنجش احساسات منفی(2، 4، 6، 8، 9، 11) به صورت متناظر با طیف 5 درجه‌ای لیکرت(1=هرگز، 2= بندرت، 3=گاهی اوقات، 4= اکثراٌ و 5= همیشه) می‌باشد. از آزمودنی خواسته می‌شود با توجه به تجارب عاطفی خود در چهار هفته گذشته به گویه‌ها پاسخ دهد. دامنه نمرات از 30 تا 6 برای هر قسمت می‌باشد یعنی هر فرد در این مقیاس دو نمره کسب می‌کند، یک نمره برای عواطف مثبت و دیگری برای عواطف منفی. نمرات بالاتر(هر چه به 30 نزدیک تر) نشان دهنده تجربه بیشترعواطف مثبت یا منفی در فرد است. همچنین این مقیاس قابلیت نمره دهی به صورت تعادل میان دو عاطفه مثبت و منفی را نیز دارد بدین صورت که با تفریق نمره عواطف منفی از نمره عواطف مثبت محاسبه می‌شود و نتیجه نمره تفاضل می‌تواند بین 24- (بدبختی) تا 24+ (بالاترین تعادل عاطفی ممکن) متغییر باشد. نمرات بالاتر و نزدیک به 24 نشان می‌دهد که فرد خیلی بندرت یا هرگز عواطف منفی را تجربه کرده است و اغلب یا همیشه عواطف مثبت را تجربه کرده است. داینر و همکاران (2010) آلفای کرونباخ برای عواطف مثبت و منفی را به ترتیب 87/0 و 81/0محاسبه و همچنین همبستگی آن را با مقیاس عواطف پاناس برای عواطف مثبت و منفی به ترتیب61/0و 70/0گزارش نموده اند. نتایج تحلیل عاملی نشان داد بار عاملی گویه‌ها در عواطف مثبت بین 58/0 تا 81/0و مقدار ویژه محاسبه شده با نرم افزارspss 61درصد واریانس گویه‌ها را تبیین می‌کند و همچنین بار عاملی برای عواطف منفی بین 49/0 تا 78/0 محاسبه شده است، و مقدار ویژه محاسبه شده 53 درصد واریانس گویه‌ها را تبیین می‌کند بنابرین مقیاس تجارب عاطفی مثبت و منفی اسپین دو عامل را با شاخص‌های مناسب ارائه نموده است که از روایی و پایایی مطلوبی برخوردار است.

 

مقیاس عواطف مثبت و منفی پاناس[24]

برای اندازه‌گیری روایی همزمان از مقیاس عواطف مثبت و منفی پاناس که توسط واتسون، کلارک[25] و تلگن در سال 1988 تهیه و ارائه شده است، استفاده شد. این مقیاس 20 گویه(10 احساس مثبت و 10 احساس منفی) را در غالب کلمات مورد سنجش قرار می‌دهد و به طور کلی در یک مقیاس پنج درجه‌ای لیکرت( از کاملاً موافقم تا کاملاً مخالفم) ارزیابی می‌شود. ضریب آلفای کرونباخ برای این مقیاس در پژوهش سهرابی و حسینی (1381) برابر با 85/0گزارش شد و ابوالقاسمی(1383) ضریب همبستگی درونی مولفه ها در کل مقیاس را بین 74/0 تا 94/0 به دست آورد که تمامی آن‌ها در سطح کمتر از 01/0 معنی‌دار بود و حاکی از اعتبار این سازه می‌باشد.

 

یافته‌ها

برای بررسی پایایی ازضریب آلفای کرونباخ، گاتمن و اسپیرمن استفاده شد که به ترتیب برای عواطف مثبت 84/0، 7/0، 8/0 و عواطف منفی 78/0، 65/0، 74/0 بدست آمد. همچنین ضریب آلفای کرونباخ برای نمره تعادل مقیاس تجارب عاطفی مثبت و منفی اسپین 87/0 به دست آمد. برای بررسی روایی از دو روش روایی همزمان و روایی سازه استفاده شد. با توجه به اینکه مقیاس‌ها به وسیله داینر و همکاران (2010) براساس نظرات بهزیستی روانی طراحی شده است، مقیاس از روایی محتوایی برخوردار است ولی به منظور صحت ترجمه، مقیاس در اختیار پنج متخصص روان شناس آشنا به مباحث روان شناسی مثبت قرار گرفت تا نظرات موافق و مخالف آن‌ها نیز مورد توجه قرار گیرد.  برای ازبین بردن و کاهش خطای احتمالی در ترجمه گویه‌ها، از یک متخصص زبان انگلیسی خواسته شد تا مقیاس‌ها را مجدداً به زبان انگلیسی برگرداند. نتایج نشان دهنده صحت عملکرد مترجمان اولیه بود. برای بررسی روایی همزمان، مقیاس عواطف مثبت و منفی پاناس به طور همزمان اجرا شد و ضریب همبستگی برای عواطف مثبت و منفی به ترتیب 87/0 و 83/0 محاسبه شد. در بررسی روایی سازه چون هدف تعیین ویژگی‌های روان‌سنجی بود، از روش تحلیل عامل تأییدی به وسیله نرم افزار لیزرل نسخه 75/8 استفاده شد و دو عامل با شاخص‌های برازش مطلوب استخراج شد. البته لازم به ذکر است قبل از اجرای تحلیل عاملی پیش فرض‌های مربوط به نرمال بودن توزیع نمرات بررسی و با توجه به اینکه توزیع نمرات از ویژگی همگونی در کل سطح منحنی نرمال تبعیت می کرد(سطح معنی‌داری برای عواطف مثبت 078/0 و برای عواطف منفی 12/0) یعنی نرمالیته حاکم بود، آزمون تحلیل عاملی اجرا شد. جداول زیر نتایج مربوط به روایی و پایایی مقیاس عواطف مثبت و منفی اسپین را نشان می‌دهد.

جدول 1. تحلیل عامل اکتشافی مقیاس تجارب عاطفی مثبت و منفی اسپین با روش مولفه های اصلی و چرخش از نوع واریماکس

Table 1

Exploratory factor analysis of Scale of Positive and Negative Experience (SPANE). via Principal component analysis and varimax rotation

گویهها

Items

 

KMO

معنی داری    Sig.

آزمون بارتلت  Bartlett's test

اشتراکگویهها

Share of items

بار عاملی

Factor loading

 

مقدار ویژه

Eigenvalues

 

درصدتجمعی واریانس تبیین شده

The cumulative percentage of explained variance

1

2

1

2

1

2

مثبت ← عامل اول

Positive←First factor

0.909

0.001

1771.811

0.626

0.742

 

5.147

1.232

42.889

53.155

منفی ← عامل دوم

Negative←Second factor

0.526

 

0.666

خوب ← عامل اول

Good← First factor

0.561

0.716

 

بد     ← عامل دوم

Bad← Second factor

0.571

 

0.690

خوشایند و مطبوع← عامل اول

Pleasant← First factor

0.614

0.770

 

ناخوشایند و نامطبوع ← عامل دوم

Unpleasant← Second factor

0.551

 

0.695

شاد ← عامل اول

Happy← First factor

0.705

0.795

 

غمگین← عامل دوم

Sad← Second factor

0.607

 

0.708

ترس و وحشت← عامل دوم

fear← Second factor

0.392

 

0.649

ذوق و لذت ← عامل اول

Joy← First factor

0.596

0.729

 

عصبانی← عامل دوم

Angry← Second factor

0.421

 

0.649

راضی و قانع← عامل اول

Contented ←First factor

0.307

0.524

 

در جدول (1) نتایج تحلیل عاملی اکتشافی به عنوان شواهدی از روایی سازه مقیاس تجارب عاطفی مثبت و منفی اسپین ارائه شده است. چنانچه در جدول شماره(1) دیده می‌شود اندازه KMO (برای کفایت حجم نمونه‌گیری برابر 91/0) و آزمون بارتلت (برابر با811/1771) امکان اجرای تحلیل عاملی اکتشافی را مورد تأیید قرار می‌دهد. در اشتراک گویه‌ها بالاترین اشتراک به گویه هفتم(شاد 705/0) و پایین ترین اشتراک به گویه دوازدهم(راضی و قانع 307/0) اختصاص داشت. در تحلیل عاملی اکتشافی صورت گرفته بر روی مقیاس تجارب عاطفی مثبت و منفی اسپین دو عامل استخراج شده است. بر روی عامل اول گویه‌های 1، 3، 5، 7، 10، 12 و بر روی عامل دوم گویه‌های 2، 4، 6، 8، 9، 11 بار عاملی معنادار داشتند.

In Table 1, the results of the exploratory factor analysis were presented as the evidence of validity of the PANAS. As observed in Table 1, the value of KMO (0.91 for adequacy of the sample size) and Bartlett’s test (1771.811 for adequacy of the sample size), the possibility of conducting exploratory factor analysis was confirmed. In share of items, the highest share was for the seventh item (happy as 0.705) and the lowest share was for the twelfth item (satisfied as 0.37). In the exploratory factor analysis conducted on the PANAS, two factors were extracted. Items 1, 3, 5, 7, 10, and 12 had significant factor loadings on the first factor and items 2, 4, 6, 8, 9, and 11 had significant factor loadings on the second factor. 

در راستای بررسی روایی سازه و با توجه به زیر بنای نظری ابزار و ادعای سازنده مقیاس در رابطه با عامل‌های استخراج شده، داده ها با مدل داینر و همکاران(2010) و با استفاده از تحلیل عاملی تأییدی با نرم افزار لیزرل برازش شد.

جدول 2. میانگین، انحراف معیار، مقادیر بتا، واریانس باقی مانده و T سوبل مقیاس تجارب عاطفی مثبت و منفی اسپین

Table 2

Mean, standard deviation, beta values, residual variance and T sobel

گویه ها

items

میانگین

mean

انحراف‌معیار

standard deviation

ضریب‌تاثیر

beta values

واریانس باقی مانده

residual variance

Tسوبل

T sobel

مثبت ← عامل اول

First factor← Positive

1.89

1.00

0.74

0.46

0.66

منفی ← عامل دوم

Second factor ←Negative

1.33

0.72

0.70

0.55

0.61

خوب ← عامل اول

First factor ←Good

1.81

0.75

0.69

0.53

0.60

بد     ← عامل دوم

Second factor ←Bad

1.11

0,82

0.82

0.49

0.69

خوشایند و مطبوع← عامل اول

First factor ←Pleasant

1.88

0.94

0.70

0.51

0.62

ناخوشایند و نامطبوع ← عامل دوم

Second factor ←Unpleasant

0.94

0.86

0.66

0.54

0.67

شاد ← عامل اول

First factor ←Happy

1.88

0.99

0.82

0.33

0.83

غمگین← عامل دوم

Second factor ←Sad

1.20

0.74

0.78

0.47

0.76

ترس و وحشت← عامل دوم

Second factor ←fear

0.67

1.03

0.48

0.77

0.57

ذوق و لذت ← عامل اول

First factor ←Joy

1.96

0.95

0.73

0.46

0.72

عصبانی← عامل دوم

Second factor ←Angry

1.48

0.82

0.42

0.83

0.43

راضی و قانع← عامل اول

First factor ←Contented

1.92