ارائه الگویی برای سنجش کیفیت آموزشی در مدارس ابتدایی: مورد مطالعه شهرستان اندیمشک

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری مدیریت آموزشی، واحد اهواز، دانشگاه آزاد اسلامی، اهواز، ایران

2 دانشیار گروه مدیریت آموزشی، واحد اهواز، دانشگاه آزاد اسلامی، اهواز، ایران

چکیده

هدف پژوهش حاضر ارائه مدلی برای سنجش کیفیت آموزشی مدارس ابتدایی بود. روش پژوهش حاضر، تلفیقی(کیفی و کمی) و از نظر هدف نیز پژوهشی کاربردی بود. جامعۀ بخش کیفی، خبرگان و آموزگاران شهرستان اندیمشک در سال 1399-1398 بودند که با روش نمونه‌گیری هدفمند، 18 نفر از آنان انتخاب شدند و مورد مصاحبه‌های نیمه ساختاریافته قرار گرفتند. متون مصاحبه‌ها تحلیل و تمام داده‌ها کدگذاری شدند و برای اعتبار آنها از دیدگاه مشارکت کنندگان و خبرگان استفاده شد و برای پایایی نیز کدگذاری مجدد صورت گرفت که ضریب توافق 89/0 به دست آمد. در بخش کمی نیز جامعه آماری آموزگاران 1103 بودند که بر اساس فرمول کوکران تعداد 250 نفر به صورت تصادفی انتخاب شدند. ابزار پژوهش، پرسشنامه محقق ساخته بر اساس یافته‌های کیفی بود که اعتبار آن با روایی صوری و پایایی آن با آزمون آلفای کرونباخ 88/0 به دست آمد. یافته‌ها نشان داد 2 بعد(عوامل درون و برون سازمانی) و 11 مؤلفه (اهداف و رسالت‌‌های آموزش ابتدایی، مدیریت و رهبری، معلمان، دانش‌آموزان، فضای آموزشی، محتوای آموزشی، فرایند‌های یادگیری و یادهی، زیرساخت‌‌های آموزشی، خانواده، فرهنگ، اجتماع و سیاست) در طراحی الگوی کیفیت آموزشی از دید خبرگان وجود دارد. نتایج معادلات ساختاری با نرم‌افزار Pls Smart نیز نشان داد مؤلفه‌های شناسایی شده می‌توانند 83/0 متغیر کیفیت آموزشی را پیش‌بینی کنند (83/0=R2). در نهایت برازش مدل ساختاری پژوهش نیز مورد تایید واقع شد(52/0=GOF). نتایج نشان داد مدل ارائه شده با مؤلفه‌ها و شاخص‌های آن می‌توانند پیش‌بینی کننده مناسبی برای کیفیت آموزشی باشند؛ بنابراین نتایج این پژوهش قابل تأمل برای دست اندرکاران امر آموزش است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Presenting a Model to Measure the Educational Quality in Elementary Schools: A Case Study of Andimeshk City

نویسندگان [English]

  • Zomorod Chanari 1
  • Leila bahmaei 2
  • Gholamhossein Barakat 2
1 2- Ph. D. Student in Educational Management, Ahvaz Branch, Islamic Azad University, Ahvaz, Iran,
2 3- Associate Professor, Department of Educational Management, Ahvaz Branch, Islamic Azad University, Ahvaz, iran
چکیده [English]

The study's objective was to present a model to measure the educational quality of elementary schools. This research employed a mixed methodology (qualitative and quantitative) and was an applied research in terms of its goal. The population of the qualitative part included teachers and experts of Andimeshk in 2019-2020, 18 of whom were selected using purposive sampling and participated in semi-structured interviews. Contents of the interviews were analyzed and all the data was coded. Opinions of participants and experts were used for validity, the data was recoded for reliability and an agreement coefficient of 0.89 was achieved. Statistical population of the quantitative part was 1103 teachers, 250 of whom were randomly selected based on the Cochran formula. Research tool was a researcher-made questionnaire based on qualitative findings, the validity of which was achieved by face validity and its reliability by a Cronbach's alpha of 0.88. Findings revealed that experts consider 2 aspects (internal and external organizational factors) and 11 components (elementary education objectives, management and leadership, teachers, students, educational space, educational content, learning and teaching processes, educational infrastructure, family, culture, community and policy) in designing an education quality model. The results of structural equations on PLS Smart indicated that the identified components can predict 0.83 of the education quality variable (R2=0.83). Finally, fit goodness of the study's structural model was approved (GOF=0.52). The results demonstrated that the presented model and its components and indicators can very well predict education quality. Therefore, the results are notable for those involved with education.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Quality
  • educational Quality
  • elementary school
  • model

مقدمه

دورۀ ابتدایی مهم‌ترین دوره تحصیلی است. زیرا این دوره آبستن بسیاری از زمینه‌ها و شکوفایی مهارت‌های شناختی، عاطفی، اجتماعی و آموزشی است که این مهارت‌ها در دوران بعدی تحصیل دانش‌آموز تاثیرگذار خواهند بود (لی، یاماگوچی و تاکادا[1]، 2018؛ شاه، قاضی، شهزاد و یولاح[2]، 2015). دانش‌آموزان با ورود به این دوره از نظر توانایی ذهنی برای کسب بسیاری از مسائل آموزشی و تربیتی (که قبل از ارتباط مستقیم با مدرسه پیدا نکرده بود) آمادگی پیدا می‌کنند و تحولات عظیمی در ذهن آنان نسبت به مسائل اجتماعی ایجاد می‌شود (رزبان، باقری و تلخابی، 1397). این مجموعۀ تغییر و تحول در دوره ابتدایی را می‌توان در کیفیت آموزشی دید. زیرا فرصت‌های زندگی دانش‌آموزان قویاً از کیفیت آموزشی که در مدارس می‌بینند متأثر است(اُلمز- گولمز[3] و همکاران، 2020؛ مجمع اقتصاد جهانی، 2020).

کیفیت مهمترین معیار توسعه و به تعبیر سازمان یونسکو قلب آموزش محسوب می‌شود(ریج و کیپلز[4]، 2019). کمپ[5] نیز معتقد است آموزش و پرورش باید به تعالی بپردازد؛ اگر به کیفیت توجه نکنیم، همه کوشش‌ها و هزینه‌های ما بیهوده است، زیرا نه فقط عمر دانش‌آموزان خود را تباه کرده‌ایم بلکه توانایی خویش را برای رقابت و بقا در جهان که خود را مسؤل زندگی ما نمی‌داند، از دست داده‌ایم(تورانی،1380). کیفیت، چالش و مسئلۀ مهم همه جوامع است. در کشور‌هایی که از لحاظ درآمد در سطح پایین و متوسطی قرار دارند، عموماً کیفیت  آموزشی پایین است. (واگنر، کاستیلو و زهرا[6]، 2020). از این‌رو، کیفیت آموزشی در اکثر نظام‌های آموزشی، یکی از مفاهیم اساسی در سیاست‌گذاری‌های کلان آموزشی است و درحال حاضر یکی از محورهای اصلی همه مباحث آموزشی است و ارتقای آن مهمترین وظیفه نهادهای آموزشی است. تا آنجا که می‌توان گفت هدف تمامی نظام‌های آموزشی، برپا کردن مدارس خوب و با کیفیت است(نامارا[7]، 2018). از طرفی سلامت هر جامعه به کیفیت نظام آموزشی آن وابسته است. اگر دانش‌آموزان، مهارت‌ها و تخصص لازم برای انجام وظایف فردی و اجتماعی خود را به طور مؤثر و کارآمد فرا نگیرند، واحدهای آموزشی رسالت خود را به انجام نرسانیده‌اند. تحقق این رسالت مستلزم توجه به کیفیت نظام آموزشی است(عسکری، الهی‌منش و پریزاد، 1398).

کیفیت آموزشی سازه‌ای چند وجهی و پیچیده است که هنوز از تعریف واحد و دقیقی برخوردار نیست و عوامل زیادی مانند فرهنگ، اقتصاد و سیاستِ جوامع در آن اثرگذار است(مدنی، 2019). چاپمن[8](2005) کیفیت را معادل استانداردهای آموزش، همچون سطح پیشرفت فراگیران می‌داند. کیفیت آموزشی حرکت در راستای ارزش‌های اساسی محیط آموزشی، درک نیازهای افراد ذینفع، مشارکت در تصمیم‌گیری‌ها، فرآیندسازی، و بهبود مستمر در مؤسسه آموزشی است (مهرعلی‌زاده، 1383). یا کیفیت آموزشی به عنوان سرمایه گذاری خوب برای موسسه دانشگاهی و آینده شغلی دانشجویان نیز تعریف شده است(بوون[9]، 2018).

مؤلفه‌ها و عوامل مؤثر بر کیفیت آموزشی متنوع و پرچالش است. همان‌گونه که گفته شد کیفیت آموزشی مفهوم چند بعدی است که شامل برخی موارد مانند کارکردها و فعالیت‌های مدرسه از قبیل فرایند یاددهی- یادگیری، معلمان و دست اندرکاران آموزشی، دانش‌آموزان و مخاطبین و امکانات و تجهیزات آموزشی است(هویدا،1387). کیفیت آموزشی در برگیرنده عناصر متنوع و مختلفی است که بر کیفیت آموزشی تاثرگذار هستند. کیفیت آموزش باید تمام کارکردها و فعالیت‌های مدرسه از قبیل فرآیند یاددهی- یادگیری، دانش‌آموزان، معلمان، امکانات و تجهیزات و .... را شامل شود و یا به عبارتی دیگر باید تمام عناصر فرآینددهی- یادگیری اعم از درونداد، فرآیند و برونداد و مورد توجه باشد (بازرگان، 1398). در مدل‌های کیفیت آموزشی سنتی این ابعاد مغفول بودند. در واقع، مدل‌های کیفیت آموزشی سنتی دیگر پاسخگوی نیازهای دانش‌آموزان نیستند. کیفیت آموزش در مدل‌های سنتی، آموزش محور صرف بودند و سایر عوامل و مهارت‌های دیگر را نادیده می‌گرفتند. به طوری که پرنسکلی[10](2014) معتقد است هدف اصلی آموزش یادگیری نیست؛ بلکه هدف واقعی آموزش باید "شدن" از قبیل خوب و توانمند شدن، منعطف شدن و توانمندسازی یا تاب آوری نسبت به همه مسائل است که این موارد باعث ساختن جهان خوب می شوند. لذا، کیفیت آموزشی فراتر از یادگیری شناختی است و مجموعۀ گسترده ای از مهارت های زندگی را شامل می‌شود.

بررسی پیشینۀ کیفیت آموزشی نشان می‌دهد که راجع دوره ابتدایی مطالعات بسیار اندکی موجود است و تمرکز بیشتر پژوهش‌ها بر مطالعۀ روابط دو متغیری تا ارایه الگوی چند وجهی و جامع‌تر بوده است. مهدوین، پاهنگ و یاریقلی(1396) در پژوهشی نتیجه گرفتند میانگین عامل امکانات و تجهیزات و عامل اهداف آموزشی و محتوای تدریس پایینتر از میانگین متوسط جامعه و نامطلوب هستند. بزرگی نژاد و زارعی(1396) در پژوهشی نتیجه گرفتند توجه بیشتر به کیفیت آموزش و پرورش منوط به منابع مالی بیشتر برای تولید مواد آموزشی مناسب و تربیت معلمان صالح و توانا، بهبود و اصلاح مدیریت و امور اداری و پشتیبانی معنوی و علمی از نظام آموزش و پرورش است. ­­هادی، رضاپور و سلمان‌پور(1395) در پژوهشی نتیجه گرفتند بین انتظارات دانشجویان از محتوا، ساختار و امکانات دوره‌های دانشگاه و ویژگی‌های استادان، با ادراک آنان تفاوت معناداری وجود دارد. زمانی(1395) در پژوهشی نتیجه گرفت روش تدریس استاد، سازماندهی محتوای آموزشی، امکانات و تجهیزات دانشکده، وضعیت دانشجو(مکان، زمان و استعداد فردی)، صلاحیت حرفه‌ای استاد (آموزشی و پژوهشی) و تکنولوژی‌های نوین از جمله عوامل تأثیرگذار بر کیفیت آموزش در آموزش عالی هستند. بریمانی، صالحی و صادقی(1390) در پژوهشی نتیجه گرفتند عوامل روش تدریس، سازماندهی محتوای آموزشی، تجهیزات و امکانات دانشگاه، وضعیت دانشجو و وضعیت هیأت علمی در بهبود کیفیت آموزش عالی مؤثرند. خدیوی و همکاران(1397) در پژوهشی نتیجه گرفتند عوامل درون ساختاری، ویژگی­های فردی و حرفه­ای استادان نقش مهمی در کیفیت آموزشی دارند. یعقوبی و سلطانی زرندی(2018) در پژوهشی عوامل مؤثر بر کیفیت آموزشی را شامل مهارت آموزش، اصول و قواعد آموزش، مهارت‌های ارزیابی، ویژگی‌های فردی، مهارت‌های ارتباطی، اخلاق، توانمندی‌های حرفه‌ای و مهارت‌های مدیریت کلاس دانسته‌اند. کریستوفر[11] (2018) در پژوهشی نتیجه گرفتند مدارس با کیفیت بالای آموزشی دارای فضای فیزیکی مناسب، تجهیزات آموزش کافی، نسبت مناسب دانش‌آموز به معلم، معلمان تحصیل کرده و با تجربه، والدین تحصیل کرده هستند. شیندلر، پولس-ایلویج، ویلزانت و کراوفورد[12] (2015) در پژوهشی نتیجه گرفتند امنیت و برقراری نظم در کلاس و محیط آموزشی، تعاملات معلم با دانش‌آموزان و همکاران، انتظارات و فرهنگ و توسعه حرفه‌ای و رهبری در مدرسه از عناصر مهم کیفیت آموزشی هستند. اُگرینک[13] و همکاران(2015) در پژوهشی نتیجه گرفت توجه به کیفیت در مدارس یکی از موارد اساسی و حیاتی است که تأثیری به‌سزا بر سرنوشت جوامع دارد. زیرا کیفیت را می‌توان به مثابه ترکیبی از کارآیی، بهره‌وری، اثربخشی، پاسخگویی، توان نوآوری و شرایط آموزشی بیان کرد. یولین، تسچنن- موران[14] (2008) نیز عوامل مؤثر بر کیفیت مدارس را در کیفیت امکانات، جو مدرسه و روابط انسانی دانسته‌اند.

سال‌های زیادی است در کشورمان موضوع کیفیت آموزشی مورد توجه است. اسناد بالادستی(نظیر سند تحول بنیادین، بندهای 5، 24، 33، 12) نیز به مفهوم کیفیت آموزشی توجه نموده و لزوم کیفیت آموزشی در مدارس را در اولویت قرار داده‌اند. اما هنوز یکی از مشکلات اصلی نظام آموزش و پرورش موضوع کیفیت آموزشی باقی مانده و برخی صاحب نظران کیفیت آموزشی در مدارس کشور را ضعیف و یا منطبق با شرایط و تحولات جدید آموزشی نمی‌دادند(کشتی آراء و همکاران، 1391، سیلانه و همکاران،1394؛ جعفری هرندی، 1394). افزون بر این، مفهوم کیفیت آموزشی، به راحتی قابل تعریف نیست و پیچیدگی فرآیند آموزش و مشخص نبودن اینکه کیفیت در این فرآیند چگونه شکل می‌گیرد، تعریف آن را مشکل کرده است (تانوک[15]، 2018). از سوی دیگر، عوامل و دلایل زیادی بر کیفیت آموزشی تأثیرگذار هستند که شناسایی آنها می‌تواند تا حدی به شناخت بهتر کیفیت آموزشی و ارزیابی آن کمک نماید و در نهایت بتوان الگویی برای کیفیت آموزشی ارائه کرد.

دلیل انتخاب شهرستان اندیمشک به عنوان مورد مطالعه این است که محقق تجربه زیسته آموزش در این شهرستان را دارد و از نزدیک شاهد چالش کیفیت آموزشی بوده است. این چالش به ارائه کیفیت آموزشی نه چندان مناسب و عدم وجود الگوی مناسب برای ارزیابی آن بر می‌گردد. از سوی دیگر، هنوز هیچ گونه مطالعه علمی راجع کیفیت آموزشی در دوره ابتدایی در این شهرستان انجام نگرفته است(اداره آموزش و پرورش شهرستان اندیمشک، 1399). که همین به خلا پژوهشی منجر شده است. نتایج این پژوهش می‌تواند به عنوان سند علمی در سطح کلان در بخش جنوب کشور برای وزارت آموزش و پرورش قابل استفاده باشد و در سطح خرد نیز مسئولان آموزش و پرورش منطقه از نتایج آن برای رفع نواقص و موانع ارتقای کیفیت آموزشی استفاده نمایند. نوآوری پژوهش نیز این است که با بهره جستن از روش ترکیبی در صدد مطالعه عمیق موضوع با هر دو روش کیفی و کمی و غنای نتایج است. لذا، هدف اصلی پژوهش ارایه الگوی کیفیت آموزشی در دوره ابتدایی است. سئوالات پژوهش عبارتنداز:

 1- عوامل تأثیرگذار بر کیفیت آموزشی دوره ابتدایی کدامند؟

 2- برازش الگوی ارزیابی کیفیت آموزشی دوره ابتدایی چگونه است؟ 

 

روش

پژوهش حاضر از نظر شیوۀ اجرا، آمیختۀ اکتشافی(کیفی/کمی) و از نظر هدف نیز پژوهشی کاربردی بود. گام نخست پژوهش(کیفی) شناسایی عوامل مؤثر بر کیفیت آموزشی با روش کیفی- تحلیل مضمون و گام دوم(کمی)، ارائه مدل‌ و اعتبارسنجی آن با کمک معادلات ساختاری بود. شرکت کنندگان در مطالعه کیفی، مدیران و کارشناسان آموزش ابتدایی، خبرگان، صاحب نظران و اساتید برجسته در حوزه آموزش ابتدایی بودند که دانش، تجربه و آگاهی لازم در مورد آموزش در دوره ابتدایی داشتند و به صورت هدفمند انتخاب شدند. لذا با 15 نفر تا حصول قاعده اشباع نظری مصاحبه شد اگرچه مصاحبه‌ها جهت اطمینان بیشتر تا 18 مورد ادامه پیدا کرد(جدول1) و تمام رویدادها و اظهارات آنان راجع موضوع کدگذاری و تحلیل شدند. اعتبار داده‌ها از دیدگاه اساتید و خبرگان مورد نقادی قرار گرفتند و برخی پیشنهادهای آنان نیز لحاظ شدند. برای پایایی فرایند کدگذاری نیز به تصادف 4 مصاحبه انتخاب شد و در اختیار کدگذارانی که سابقه کار کیفی داشتند قرار داده شد و میزان ضریب توافق 83/0 حاصل شد.

جامعۀ آماری در بخش کمی شامل آموزگاران، مدیران و معاونین آموزش ابتدایی در شهرستان اندیمشک در سال تحصیلی 1398-1397 به تعداد 1103 نفر بودند که بر اساس فرمول کوکران 250 نفر به عنوان حجم نمونه و با روش نمونه‌گیری تصادفی انتخاب شدند. لازم به ذکر است 7 پرسشنامه مخدوش بودند که از تحلیل خارج شدند.

ابزار پژوهش، پرسشنامه محقق ساخته مبتنی بر یافته‌های کیفی بود. این پرسشنامه دارای 2 بعد، 11 مؤلفه و 81 شاخص بود که در طیف 5 گزینه‌ای (کاملا مخالفم=1، مخالفم=2، نظری ندارم=3، موافقم=4 و کاملا موافقم=5) درجه‌بندی شد. اعتبار پرسشنامه با روایی صوری(اساتید سنجش) و روایی همگرا(میانگین واریانس استخراج شده: AVE) مورد بررسی قرار گرفت و برای پایایی نیز از آزمون آلفای کرونباخ و پایایی ترکیبی استفاده شد(جدول3).

در پژوهش حاضر برای تجزیه و تحلیل داده‌ها و ارایه الگو، از روش معادلات ساختاری با رویکرد حداقل مربعات جزئی (SEM-PLS) استفاده شد. SEM-PLS یکی از رویکردهای نسل دوم معادلات ساختاری است که مؤلفه محور است و با حجم نمونه کمتر از دقت بالاتری برخوردار است. دیگر مزیت آن عدم وابستگی به نرمال بودن توزیع داده­ها است (داوری و رضازاده، 1392).

 

 

جدول1: برخی از خصوصیات مشارکت­کنندگان

Table 1:

Some characteristics of the participants

شماره

number

جنسیت

gender

تحصیلات

education

سمت شغلی

Job

سنوات خدمت(سال)

Years of service (year)

خبره 1

Exert 1

مرد

male

دکترای مدیریت آموزشی

Ph.D. in Educational Management

عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی

A faculty member of Shahid Beheshti University

28

 

خبره 2

Exert 2

مرد

male

کارشناسی ارشد

Master’s Degree

استاد دانشگاه و کارشناس آموزش ابتدایی

University professor and educational specialist in elementary education

25

خبره 3

Exert 3

مرد

male

دکترای مدیریت آموزشی

Ph.D. in Educational Management

ریییس و مدرس دانشگاه فرهنگیان

President and professor of Farhangian University

17

خبره 4

Exert 4

مرد

male

دکترای علوم تربیتی

Ph.D. in Educational Sciences

مدرس دانشگاه فرهنگیان و آموزگار

Professor of Farhangian University, Teacher

24

خبره 5

Exert 5

مرد

male

کارشناس ارشد

Master’s Degree

مدرس دانشگاه فرهنگیان

Professor of Farhangian University

25

خبره 6

Exert 6

زن

female

دکترا

Ph.D.

مدرس مدعوی دانشگاه، آموزگار

Visiting lecturer, Teacher

18

خبره 7

Exert 7

مرد

male

دکترای روانشناسی

Ph.D. in Psychology

مدرس دانشگاه فرهنگیان

Professor of Farhangian University

23

خبره 8

Exert 8

زن

female

کارشناس ارشد

Master’s Degree

آموزگار

Teacher

17

خبره 9

Exert 9

زن

female

دکتری علوم تربیتی

Ph.D. in Educational Sciences

آموزگار

Teacher

16

خبره 10

Exert10

زن

female

دانشجوی دکتری

Ph.D. student

 آموزگار

Teacher

15

خبره 11

Exert 11

مرد

male

کارشناسی ‌ارشد

Master’s Degree

آموزگار

Teacher

14

خبره 12

Exert 12

مرد

male

کارشناسی ارشد

Master’s Degree

مدرس دانشگاه و آموزگار

University professor and teacher

19

خبره 13

Exert 13

زن

female

کارشناس ارشد

Master’s Degree

آموزگار

Teacher

12

خبره 14

Exert 14

زن

female

کارشناسی

Bachelor’s Degree

معاون آموزشی

Educational assistant

27

خبره 15

Exert 15

مرد

male

کارشناسی ارشد

Master’s Degree

مدیر

Head teacher

22

خبره 16

Exert 16

زن

female

کارشناسی ارشد

Master’s Degree

مدیر

Head teacher

21

خبره 17

Exert 17

زن

female

کارشناسی ارشد

Master’s Degree

مشاور

Consultant

12

خبره 18

Exert 18

زن

female

دانشجوی دکتری

Ph.D. student

مدیر

Head teacher

27

 

یافته‌‌ها

سؤال(1): عوامل و مؤلفه‌های تأثیرگذار بر کیفیت آموزشی مدارس ابتدایی از دیدگاه خبرگان کدامند؟

برای پاسخ به پرسش مطرح شده،تمام متون مصاحبه‌ها در سه مرحله کدگذاری باز، محوری و انتخابی تحلیل شدند که 63 مقوله فرعی، 11 مقوله اصلی و 2 کد انتخابی (عوامل درون سازمانی و عوامل برون سازمانی) شناسایی شدند. در جدول(2) فرایند کدگذاری و عوامل و مؤلفه‌های استخراجی نشان داده شده است.

 

 

جدول2. خلاصه فرایند کدگذاری باز، محوری و انتخابی حاصل از کیفیت آموزشی

Table 2.

Summary of open, pivotal and selective coding process resulting from educational quality

کدگذاری انتخابی

Selective coding

کدگذاری محوری

Pivotal coding

کدگذاری باز

Open coding

 

 

 

عوامل درون‌سازمانی

Internal organizational factors

 

 

اهداف و رسالت‌‌های آموزش ابتدایی

Elementary Education Goals and Missions

تعیین اهداف دوره ابتدایی مطابق با سند تحول بنیادین و سایر اسناد بالادستی

Determining the elementary education goals according to Fundamental Reform Document of Education and other superior documents

عملیاتی نمودن اهداف و رسالت‌‌های آموزش و پرورش

Implementation of goals and missions of education

تدوین فعالیت‌‌های آموزشی مناسب

Compilation of appropriate educational activities

ایجاد ارتباط بین آموزش و یادگیری با واقعیت‌‌های اجتماعی و زندگی

Creating a connection between education and learning and social and life realities

 

 

 

ظرفیت سازی مدیریت و رهبری

Management and Leadership Capacity Building

راهبری و مدیریت تربیتی

Educational leadership and management

آموزش و توانمندسازی مدیران

Training and empowerment of head teachers

توانایی مدیریت تأمین بودجه و اعتبارات

Ability to manage budget and credit funding

توانایی و تخصص مدیریت مدارس

School management ability and expertise

تعهد مدیران

Head teachers’ commitment

افزایش کیفیت آموزش مدیران

Improving the quality of head teachers' training

شایسته سالاری در انتصاب مدیران

Meritocracy in the appointment of head teachers

 

 

 

 

معلّمان

Teachers

تخصص روانشناسی و تربیتی معلمان

Teachers specialty in psychology and education

تعهد معلمان

Teachers’ commitment

توانمندسازی معلمان

Teacher empowerment

نگرش معلم نسبت به یادگیرنده

Teacher attitude towards learners

اجرای کامل رتبه بندی معلمان

Full implementation of teacher rankings

استخدام معلمان متخصص

Hiring expert teachers

افزایش کیفیت آموزش معلمان

Improving the quality of teachers’ training

انگیزه معلمان

Teachers’ motivation

رابطه عاطفی با دانش‌آموزان

Emotional connection with students

تفکر انتقادی معلم

Teacher critical thinking

ارزشیابی معلمان

Teacher evaluation

 

 

دانش‌آموزان

Student

توانایی و استعداد دانش‌آموزان

Ability and talents of students

ایجاد انگیزه در دانش‌آموزان

Creating motivation in students

ارزشیابی دانش‌آموزان

Student evaluation

ارتباط و تعامل دوسویه بین دانش‌آموزان و معلمان

Two-way communication and interaction between students and teachers

تقویت شورای دانش‌آموزی در مدرسه

Strengthening the student council at the school

 

فضای آموزشی (مدرسه)

Educational Space (School)

محیط آموزشی مناسب

Appropriate educational space

توجه به پتانسیل‌‌های فضا‌های آموزشی و مدارس

Attention to the potentials of educational spaces and schools

فضای فیزیکی مدارس

Physical space of schools

 

 

محتوای آموزشی

Educational Content

تعامل بین اجزای آموزشی

Interaction between Educational components

استفاده از تجربیات کشور‌های موفق در گزینش محتوای دروس

Using the experiences of successful countries in the selection of course content

خلاقیت و نوآوری در به کارگیری متون آموزشی

Creativity and innovation in the use of educational texts

به روز رسانی محتوای آموزشی

Updating educational contents

توجه به نیاز‌های دانش‌آموزان

Attention to the needs of students

تناسب محتوای درسی با توانایی‌‌های واقعی دانش‌آموزان

proportionality of course content to real abilities of students

 

فرایند‌های یادگیری و یادهی

Teaching and learning processes

روش تدریس

Teaching method

روش یادگیری

learning method

استفاده از الگو‌های برتر آموزشی

Use of superior educational models

 

زیرساخت‌‌های آموزشی

Educational Infrastructures

امکانات و تجهیزات آموزشی

Educational facilities and equipment

استفاده از تکنولوژی‌‌های آموزشی

Use of educational technologies

تقویت زیرساخت‌ها

Strengthening the infrastructures

دسترسی به رسانه‌‌های آموزشی

Access to educational media

استفاده از پناسیل گروه‌‌های مختلف جهت تقویت امکانات آموزشی

Using the potential of different groups for strengthening educational facilities

عوامل برون سازمانی

External organizational  factors

خانواده

Family

همکاری خانواده‌ها با مدرسه

Cooperation of families with school

نقش خانواده‌ها در هدایت دانش‌آموزان

The role of families in guidance of students

آگاهی والدین از اهداف آموزش و پرورش

 

Parents awareness of goals of education

فرهنگ و اجتماع

Culture and Society

مسائل فرهنگی

cultural issues

مسائل اجتماعی

Social Issues

تعیین و اجرای اهداف اعتقادی در مدارس

Determination and implementation of theological goals in schools

تعیین و اجرای اهداف اخلاقی در مدارس

Determination and implementation of ethical goals in schools

کیفیت بخشی به امور تربیتی

Giving quality to educational affairs

سیاست

Politics

مسائل سیاسی

Political issues

سیاست حاکم بر جامعه

Social policies

 

 

 

 

 

 

سؤال (2): برازش مدل شناسایی شده چگونه است؟

برای بررسی برازش مدل و تحلیل داده‌ها از روش PLS که یکی از رویکردهای روش  SEMاست، استفاده شد. این تحلیل مستلزم بررسی دو بخش ساختاری(مدل درونی) و اندازه‌گیری(مدل بیرونی) است که در بخش ساختاری مدل، معیارهای آلفای کرونباخ، پایایی ترکیبی و میانگین واریانس به اشتراک گذاشته(AVE) بررسی شد که باید میزان آنها بیشتر از 7/0 باشد(هالند، 1999). در جدول3، نتایج بخش ساختاری ارائه شده است.

جدول3. مقدار ضریب آلفای کرونباخ، پایایی ترکیبی و میانگین واریانس به اشتراک گذاشته شده

Table 3.

Cronbach's alpha coefficient, combined reliability and AVE

شماره

number

متغیر

varible

آلفای کرونباخ

alpha

پایایی ترکیبی

CR

AVE

 

1

اهداف و رسالت‌‌های آموزش و پروش

Goals and Missions of Education

.837

.850

.761

2

دانش‌آموز

Student

.812

.832

.743

3

فضای آموزشی

Educational Space

.716

.791

.722

4

فرهنگ و اجتماع

Culture and Society

.829

.846

.780

5

فرایند یاددهی و یادگیری

Learning and lerning Process

.710

.733

.737

6

خانواده

Family

.757

.813

.778

7

معلم

Teacher

.753

.776

.759

8

مدیریت و رهبری

Management and Leadership

.735

.760

.853

9

محتوای آموزشی

Educational Content

.854

.862

.760

10

کیفیت آموزشی

Education Quality

.828

.886

.861

11

سیاست

Politics

.710

.730

.870

12

زیرساخت‌‌های آموزشی

Educational Infrastructures

.913

.735

.744

 

جدول3، نشان می‌دهد که مقدار ضریب آلفای کرونباخ و پایایی ترکیبی همه متغیرها بیش از حداقل قابل قبول یعنی 7/0 است. بنابراین متغیر‌های اندازه‌گیری پژوهش به گونه‌ای مطلوب پایایی دارند. روایی همگرا نیز نشان دهندة میانگین واریانس به اشتراک گذاشته شدة هر متغیر پنهان با سؤال مختص به خود است. به بیان ساده تر، این معیار میزان همبستگی هر بعد با سؤال خود را نشان می‌دهد؛ هر چه این همبستگی بیشتر باشد، برازش مدل اندازه گیری نیز بیشتر است. مقدار ملاک برای سطح قبولیAVE، 5/0 می‌باشد(هولاند، 1999).

در جدول4، نیز بار عاملی در سطح یک درصد برای مؤلفه‌‌های هر بخش از متغیر‌‌های تحقیق محاسبه شده است. بار عاملی، شدت رابطة میان متغیر پنهان (سازه) و متغیر آشکار (شاخص) را طی فرایند تحلیل مسیر مشخص می‌کند. در تحلیل عاملی تأییدی، سؤال‌هایی که کفایت مناسب را برای تبیین متغیرهای مدل ندارند، پس از شناسایی توسط ضرایب استاندارد شده، حذف می‌شوند؛ به طوری که اگر از 4/0 بیشتر باشد(هالند، 1999)، کفایت مناسب سؤال‌ها تایید می‌شود و برازش مدل اندازه‌گیری را تأیید می‌کند. لازم به ذکر است که برای کنترل معناداری روابط میان هر سؤال و متغیر مربوطه (برازش مدل اندازه‌گیری) در صورت کمتر شدن ضرایب معناداری (t-Value) مربوط به هر زیر مؤلفه از مقدار 96/1 باید آن سؤال را حذف نمود. زیرا آن سؤال در تبیین متغیر مربوط به خود ضعف داشته و وجود آن در مدل باعث افزایش خطای اندازه‌گیری در محاسبات بعدی می‌شود. مطابق جدول4 ضرایب معناداری (t-Value) مربوط به همه سؤالات از مقدار ملاک 96/1 بیشتر می‌باشد.

 

جدول4. بار عاملی آماری در سطح یک درصد برای مؤلفه‌‌های پژوهش

Table 4.

Statistical factor load at the level of one percent for research components

مؤلفه

Component

زیر مؤلفه

Sub-component

بار عاملی

Factor load

ضرایب معناداری

Significance coefficients

اهداف و رسالت‌‌های آموزش ابتدایی

Elementary Education Goals and Missions

 

 

 

تعیین اهداف دوره ابتدایی مطابق با سند تحول بنیادین و سایر اسناد بالادستی

Determining the elementary education goals according to Fundamental Reform Document of Education and other superior documents

.844

11.288

عملیاتی نمودن اهداف و رسالت‌‌های آموزش و پرورش

Implementation of goals and missions of education

.862

12.568

تدوین فعالیت‌‌های آموزشی مناسب

Compilation of appropriate educational activities

.922

19.317

ایجاد ارتباط بین آموزش و یادگیری با واقعیت‌‌های اجتماعی و زندگی

Creating a connection between education and learning and social and life realities

.894

16.503

تعیین اهداف دوره ابتدایی مطابق با سند تحول بنیادین و سایر اسناد بالادستی

Determining the elementary education goals according to Fundamental Reform Document of Education and other superior documents

.866

15.705

عملیاتی نمودن اهداف و رسالت‌‌های آموزش و پرورش

Implementation of goals and missions of education

.846

8.204

ظرفیت سازی مدیریت و رهبری

Management and Leadership Capacity Building

راهبری و مدیریت تربیتی

Educational leadership and management

.895

13.734

آموزش و توانمندسازی مدیران

Training and empowerment of head teachers

.842

10.710

توانایی مدیریت تأمین بودجه و اعتبارات

Ability to manage budget and credit funding

.842

8.855

توانایی و تخصص مدیریت مدارس

School management ability and expertise

.901

12.541

تعهد مدیران

Head teachers’ commitment

.883

14.120

افزایش کیفیت آموزش مدیران

Improving the quality of head teachers' training

.895

11.326

شایسته سالاری در انتصاب مدیران

Meritocracy in the appointment of head teachers

.878

12.089

معلّمان

Teachers

 

 

 

 

 

تخصص روانشناسی و تربیتی معلمان

Teachers specialty in psychology and education

.856

10.034

تعهد معلمان

Teachers’ commitment

.852

7.200

توانمندسازی معلمان

Teacher empowerment

.867

12.865

نگرش معلم نسبت به یادگیرنده

Teacher attitude towards learners

.900

13.569

اجرای کامل رتبه بندی معلمان

Full implementation of teacher rankings

.884

11.593

استخدام معلمان متخصص

Hiring expert teachers

.859

9.097

افزایش کیفیت آموزش معلمان

Improving the quality of teachers’ training

.894

15.192

انگیزه معلمان

Teachers’ motivation

.868

11.985

رابطه عاطفی با دانش‌آموزان

Emotional connection with students

.847

7.305

تفکر انتقادی معلم

Teacher critical thinking

.835

10.253

ارزشیابی معلمان

Teacher evaluation

.836

9.079

دانش‌آموزان

Student

توانایی و استعداد دانش‌آموزان

Ability and talents of students

.889

16.785

ایجاد انگیزه در دانش‌آموزان

Creating motivation in students

.914

16.082

ارزشیابی دانش‌آموزان

Student evaluation

.846

11.586

ارتباط و تعامل دوسویه بین دانش‌آموزان و معلمان

Two-way communication and interaction between students and teachers

.782

7.806

تقویت شورای دانش‌آموزی در مدرسه

Strengthening the student council at the school

.874

13.080

فضای آموزشی (مدرسه)

Educational Space (School)

محیط آموزشی مناسب

Appropriate educational space

.881

14.139

توجه به پتانسیل‌‌های فضا‌های آموزشی و مدارس

Attention to the potentials of educational spaces and schools

.865

16.066

فضای فیزیکی مدارس

Physical space of schools

.820

6.816

محتوای آموزشی

Educational Content

 

 

 

تعامل بین اجزای آموزشی

.915

17.388

Interaction between Educational components

.871

12.411

استفاده از تجربیات کشور‌های موفق در گزینش محتوای دروس

Using the experiences of successful countries in the selection of course content

.866

11.827

خلاقیت و نوآوری در به کارگیری متون آموزشی

Creativity and innovation in the use of educational texts

.861

11.550

به روز رسانی محتوای آموزشی

Updating educational contents

.863

11.700

توجه به نیاز‌های دانش‌آموزان

Attention to the needs of students

.880

11.498

تناسب محتوای درسی با توانایی‌‌های واقعی دانش‌آموزان

proportionality of course content to real abilities of students

.873

12.322

فرایند‌های یادگیری و یادهی

Teaching and learning processes

 

 

روش تدریس

Teaching method

.860

11.661

روش یادگیری

learning method

.856

9.786

استفاده از الگو‌های برتر آموزشی

.776

6.847

Use of superior educational models

.899

18.360

روش تدریس

Teaching method

.899

16.383

زیرساخت‌‌های آموزشی

Educational Infrastructures

 

 

امکانات و تجهیزات آموزشی

Educational facilities and equipment

.886

15.757

استفاده از تکنولوژی‌‌های آموزشی

Use of educational technologies

.885

16.452

تقویت زیرساخت‌ها

Strengthening the infrastructures

.874

10.925

دسترسی به رسانه‌‌های آموزشی

Access to educational media

استفاده از پناسیل گروه‌‌های مختلف جهت تقویت امکانات آموزشی

Using the potential of different groups for strengthening educational facilities

.886

 

.777

14.417

 

8.602

خانواده

Family

همکاری خانواده‌ها با مدرسه

Cooperation of families with school

.872

14.955

نقش خانواده‌ها در هدایت دانش‌آموزان

The role of families in guidance of students

.881

11.772

آگاهی والدین از اهداف آموزش و پرورش

Parents awareness of goals of education

.893

16.978

 

فرهنگ و اجتماع

Culture and Society

مسائل فرهنگی

cultural issues

.884

15.117

مسائل اجتماعی

Social Issues

.894

15.401

تعیین و اجرای اهداف اعتقادی در مدارس

Determination and implementation of theological goals in schools

.882

12.642

تعیین و اجرای اهداف اخلاقی در مدارس

Determination and implementation of ethical goals in schools

.886

14.710

کیفیت بخشی به امور تربیتی

Giving quality to educational affairs

.873

13.365

سیاست

Politics

مسائل سیاسی

Political issues

.926

12.541

سیاست حاکم بر جامعه

Social policies

.940

40.322

در شکل1، مقادیر  tدر بازه بیشتر از 96/1 و کمتر از 96/1- و در شکل2، شدت تأثیر متغیرها بر یکدیگر با استفاده از ضرایب استاندارد شده (ضریب مسیر) مشخص گردیده است. ضریب مسیر نشان دهنده شدت و نوع رابطه بین دو متغیر پنهان و عددی بین 1- تا +1 است.

 

 

شکل1: بررسی مقادیر t برای آزمون فرضیات تحقیق

Figure 1:

Examination of t values ​​to test research hypotheses

 

 

شکل2: بررسی شدت تأثیر متغیرها بر یکدیگر با ضرایب استاندارد شده

Figure 2:

Investigation of the intensity of the effect of variables on each other with standardized coefficients

جدول5. نتایج آماری مقادیر تی(T) و ضرائب مسیر بین متغیر‌های مستقل با کیفیت آموزشی

Table 5.

Results of T values ​​and path coefficients between independent variables with educational quality

ردیف

row

روابط

Relationships

t

ضریب مسیر

Path coefficient

نتیجه

Result

1

اهداف و رسالت‌‌های آموزش و پروشç کیفیت آموزش ابتدایی

Goals and missions of education à Elementary education quality

3.501

.351

تائید رابطه

Relationship confirmed

2

مدیریت و رهبریç کیفیت آموزش ابتدایی

Management and leadership à Elementary education quality

3.694

.441

تائید رابطه

3

معلمç کیفیت آموزش ابتدایی

Teacher à Elementary education quality

5.029

.601

Relationship confirmed

4

دانش‌آموزç کیفیت آموزش ابتدایی

Student à Elementary education quality

3.372

.454.

تائید رابطه

5

فرایند یاددهی و یادگیریç کیفیت آموزش ابتدایی

Teaching and learning process à Elementary education quality

3.353

.338

Relationship confirmed

6

زیرساخت‌‌های آموزشیç کیفیت آموزش ابتدایی

Educational infrastructures à Elementary education quality

3.057

.205

تائید رابطه

7

فضای آموزشیç کیفیت آموزش ابتدایی

Educational space à Elementary education quality

2.176

.327

Relationship confirmed

8

محتوای آموزشیç کیفیت آموزش ابتدایی

Educational contentà Elementary education quality

2.339

.209

تائید رابطه

9

خانوادهç کیفیت آموزش ابتدایی

Family à Elementary education quality

2.844

.295

Relationship confirmed

10

فرهنگ و اجتماعç کیفیت آموزش ابتدایی

Culture and society à Elementary education quality

1.109

.170

عدم تائید

Not confirmed

11

سیاستç کیفیت آموزش ابتدایی

Politics à Elementary education quality

1.785

.184

عدم تائید

Not confirmed

12

سیاست ç اهداف و رسالت‌‌های آموزش و پروش

Politics à Goals and mission of education

4.189

.357

تائید رابطه

13

فرهنگ و اجتماع ç اهداف و رسالت‌‌های آموزش و پرورش

Culture and society à Goals and mission of education

6.812

.607

Relationship confirmed

14

زیرساخت‌‌های آموزشی ç فضای آموزشی

Educational infrastructures à Educational space

12.592

.901

تائید رابطه

15

فضای آموزشی ç فرایند یاددهی و یادگیری

Educational space à Teaching and learning process

2.415

.375

Relationship confirmed

16

معلم ç فرایند یاددهی و یادگیری

Teacher à Teaching and learning process

4.426

.504

تائید رابطه

17

دانش‌آموزç فرایند یاددهی و یادگیری

Student à Teaching and learning process

3.084

.299

Relationship confirmed

نتایج جدول 5، نشان می‌دهد که در مدل ارائه شده تمامی روابط به جز رابطه سیاست و فرهنگ و اجتماع با کیفیت آموزشی مورد تائید است و مجموع متغیرهای پژوهش(شکل2) توانستند 83/0واریانس متغیر کیفیت آموزشی را پیش‌بینی کنند(83/0=R2). برای بررسی کلی کیفیت مدل پژوهش نیز با شاخص GOF محاسبه شد که 52/0 حاصل شد و چون بیشتر از مقدار 35/0 است می‌توان نتیجه گرفت برازش کلی مدل قابل قبول است.

 

بحث و نتیجه‌گیری

اهمیت زیربنایی کیفیت آموزشی به‌ویژه در دوره ابتدایی انکارناپذیر است و در دوران بعدی زندگی دانش‌آموز تاثیرگذار خواهند بود. بر این اساس، هدف اصلی این پژوهش ارائه الگوی کیفیت آموزشی در دوره ابتدایی بود. یافته‌ها از دیدگاه خبرگان به 2 بعد اصلی(عوامل درون و برون سازمانی) و 11 مؤلفه (اهداف و رسالت‌‌های آموزش ابتدایی، مدیریت و رهبری، معلمان، دانش‌آموزان، فضای آموزشی، محتوای آموزشی، فرایند‌های یادگیری و یادهی، زیرساخت‌‌های آموزشی، خانواده، فرهنگ، اجتماع و سیاست) منجر شدند. تحلیل داده‌ها با معادلات ساختاری روش Pls Smart نیز نشان داد که مؤلفه‌های شناسایی شده قادر به پیش‌ ‌بینی 83/0 متغیر کیفیت آموزشی هستند(83/0=R2) و برازش کلی مدل نیز مورد تأیید واقع شد(52/0=GOF).

یافته‌های این پژوهش با برخی نتایج پژوهش‌ها نظیر نجفی دولت آبادی و همکاران(1398) که عوامل حرفه‌ای(معلم و محیط آموزشی) را از ارکان کیفیت آموزشی دانسته بودند؛ مهدیون و همکاران(1396) که در الگوی کیفیت آموزشی نقش عامل امکانات و تجهیزات و اهداف آموزشی و محتوای تدریس را مهم دانسته بودند؛ بزرگی نژاد(1396) که نتیجه گرفته بود توجه بیشتر به کیفیت آموزشی منوط به منابع مالی بیشتر، ارتقای جایگاه معلمان و اصلاح مدیریت و امور اداری است؛ زمانی(1395) که دریافته بود توانمندی‌های کلی معلم/ استاد، سازماندهی محتوای آموزشی و امکانات و تجهیزات از جمله عوامل تأثیرگذار بر کیفیت آموزشی هستند. بریمانی و همکاران(1390) که بر خصوصیات فرد آموزش معلم در کیفیت آموزشی تأکید داشته‌اند؛ یعقوبی و سلطانی‌زرندی(2018) که توانمندی‌های حرفه‌ای معلم، مهارت‌های ارزیابی، ویژگی‌های فردی و مهارت‌های ارتباطی و اخلاق را عناصر مهم مدل کیفیت آموزشی دانسته بودند؛ کریستوفر(2018) که بر عامل فضای فیزیکی مناسب، تجهیزات، آموزش کافی، نسبت مناسب دانش‌آموز به معلم، معلمان تحصیل کرده و تجربه والدین تأکیده کرده بودند؛ با نتیجه پژوهش یولین و همکاران(2008) که دریافته بودند کیفیت امکانات، جو مدرسه و روابط انسانی(معلم) مؤلفه‌های مهم کیفیت آموزشی دانسته‌اند؛ و با نتیجه پژوهش شیندلر(2018) که نتیجه گرفته بود تعاملات معلم با دانش‌آموز و فرهنگ آموزش از عناصر مهم کیفیت آموزشی هستند همسو و سازگار است.

در تبیین مدل پیشنهادی باید گفت ارائه هر گونه مدل به عوامل زیادی بستگی دارد که عمدتاً به فرهنگ و ارزش‌های جوامع و نوع نگاه آنان به موضوع آموزش بستگی دارد. به طوری که می‌توان کیفیت آموزشی در کشورهای توسعه یافته‌تر را فراتر از یادگیری و دانش و در کشورهای کمتر توسعه‌یافته، بیشتر افزایش دانش و معلومات دانست(هاپکینز[16]، 2015). فرهنگ حاکم بر کشور ما نیز عمدتاً نگاهی صرف آموزشی(معلومات و دانش شناختی) به یادگیری است. به عبارتی همچنان کمیت و نمره جایگاه بالایی در سیستم آموزشی ما دارد و خیل عظیم خانواده‌ها هنوز به نمره و معدل به عنوان شاخص اصلی موفقیت تحصیلی و کیفیت آموزش نگاه می‌کنند. می‌توان گفت خانواده‌ها از همان دوران ابتدایی دیدی بیشتر کمی تا کیفی(یادگیری مهارت‌های گوناگون زندگی) به امر آموزش دارند. حضور کتاب‌های کمک آموزشی حتی در دوره ابتدایی در همین راستاست.

همان‌گونه که نتایج پژوهش نشان داد مقوله کیفیت آموزشی دیگر فقط کسب دانش و افزایش معلومات نیست؛ بلکه آموختن مهارت‌های گوناگونی نظیر تفکر انتقادی، مهارت‌های ارتباطی، مهارت‌های زندگی جمعی، مهارت‌های کسب و کار، مهارت‌های سواد رسانه‌ای و مهارت‌های گار گروهی و ... است که به عنوان شهروند برای زندگی اجتماعی ضروری هستند. در این راستا پروتسکی هدف آموزش را فقط یادگیری نمی‌داند بلکه تلاش برای بهتر شدن در مقولاتی مانند توانمندسازی، تاب آوری، مشارکت در زندگی اجتماعی و ... دانسته است(پروتسکی، 2014).  نکته دیگر این است که در ارزیابی کیفیت آموزشی بر خلاف گذشته علاوه بر معلم به عنوان مجری و انتقال دهنده متون آموزش، خانواده‌ها نیز جزیی از فرایند آموزش هستند. در این راستا باید به تغییر نظام آموزشی پیشین به ساختار 6-3-3 اشاره کرد که مبتنی بر نظام توصیفی است و در این شیوه جدید نظرات خانواده‌ها نیز در کنار معلم حائز اهمیت است. لذا می‌توان گفت علاوه بر معلم خانواده‌ها نیز جزیی از کیفیت آموزشی هستند که تعامل بیشتر آنان با مدرسه و معلم در ارتقای کیفیت آموزشی می‌تواند ایفاگر نقش مهمی باشد. لذا می‌توان گفت مدل کیفیت آموزشی از نظر کارگزاران آموزشی متنوع تر شده است و باید دیدگاه اولیا نیز در کیفیت آموزشی لحاظ شود.

مدل پیشنهادی این پژوهش با مؤلفه‌های متنوع می‌تواند برای ارزیابی کیفیت آموزشی مدارس ابتدایی مناسب باشد. با این حال، نتایج پژوهش محدودیت‌هایی هم دارد؛ از جمله اینکه این پژوهش مطالعه‌ای موردی بود و امکان بررسی در سطح کلان‌تری به خاطر فقدان امکانات و توان مالی محقق میسر نبود. محدودیت دیگر این است مدل‌های دیگری برای مقایسه با مدل کنونی وجود ندارد تا به مقایسه و تطبیق نتایج پرداخت. همچنین نتایج بدون لحاظ کردن جنسیت بوده است و اینکه آیا مدل‌های کیفیت آموزشی برای دختران و پسران یکسان است یا خیر؛ خارج از محدوده پژوهش حاضر بوده است. بر این اساس، پیشنهادهای زیر ارائه می‌شود:

1-       به عنوان پیشنهاد برای محققان آینده، فراتحلیل مطالعات کیفیت آموزشی انجام شود تا دید کلی نسبت به آن حاصل شود. همچنین مدل‌های کیفیت آموزشی با رویکرد جنسیت نیز در دستور کار محققان قرار بگیرد.

2-       نتایج پژوهش نشان داد عامل معلم یکی از عناصر بسیار تاثیرگذار در کیفیت آموزشی است که باید به توانمندسازی حرفه ای- و سازمانی معلمان توجه بیشتر شود.

3-       مطابق تأثیر معنادار خانواده در کیفیت آموزشی، باید در مدارس ابتدایی تعامل اولیاء و معلم بیشتر شود و از سوی معلمان دانش افزایی اولیاء در دستور کار قرار بگیرد.

4-       نتایج پژوهش نشان داد عامل سخت‌افزارهای مانند تجهیزات آموزشی و تجهیز محیط فیزیکی بسیار مهم است که باید مورد توجه دوسویه اولیا و مدرسه باشد.

5-       نتایج پژوهش نشان داد یکی از عوامل مهم سنجش کیفیت آموزشی مدیریت و رهبری مدرسه است که ضرورت دارد اولیا نیز با آموزش‌هایی در این فرایند حضور داشته باشند. برای مثال، شرکت اولیاء در جلسات کیفیت بخشی و ابراز نظرات و راهکارهای خود به مدرسه مبادرت کنند.



1- Li, Yamaguchi & Takada

2- Shah, Ghazi, Shahzad & Ullah

3- Olmos-Gómez

4- Ridge & Kippels S

5- David Kemp

6- Wagner, Castillo & Zahra

7- Namara

1- Chapman.                   

2- Bowen

3- Prensky

1- Christopher

2- Schindler, Puls-Elvidge, Welzant & Crawford

3- Ogrinc

4- Uline & Tschannen-Moran

1- Tannock

1- Hopkins

بازرگان، عباس (1398). ارزیابی کیفیت آموزش عالی ایران از اندیشه تا عمل، پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی.
بریمانی، ابوالقاسم، صالحی، محمد و صادقی، محمدرضا (1390). بررسی عوامل مؤثر بر بهبود کیفیت آموزش عالی در دوره تحصیلات تکمیلی از دیدگاه دانشجویان. تحقیقات مدیریت آموزشی، 2(4)، 50-29.
بزرگی‌نژاد، خدیجه و زارعی، رضا (1396). ابعاد و شاخص‌های کیفیت مدارس، دومین همایش بین المللی و    چهارمین همایش ملی پژوهش‌های مدیریت و علوم انسانی در ایران، تهران،
     https://civilica.com/doc/713751
تورانی، حیدر (1380). الگویی برای ارتقای مستمر کیفیت در فرایند برنامه درسی دوره ابتدایی. فصلنامه تعلیم و تربیت، 66(1380)، 70-47.
جعفری هرندی، رضا (1394). بررسی میزان کارآیی بیرونی دانشگاه فنی و حرفه‌ای طی سال‌های 1388 تا 1390 (مورد پژوهش: آموزشکده فنی و حرفه‌ای استان یزد). فصلنامه مطالعات اندازه‌گیری و ارزشیابی آموزشی،5 (9)، 198-173
خدیوی، اسداله، سیدکلان، سیدمحمد، حسن‌پور، توفیق، احمدی، حسن و تره‌باری، حافظ (1397). بررسی عوامل مؤثر بر کیفیت آموزش و تدریس در دانشگاه فرهنگیان(مطالعه موردی: پردیس‌های استان اردبیل. نشریه علمی آموزش و ارزشیابی، 11(42)، 161-185.
رزبان، سمیه، باقری، محسن و تلخابی، یحیی (1397). تأثیر داستان‌گویی از طریق چندرسانه‌ای آموزشی بر پیشرفت تحصیلی و نگرش به درس علوم در دانش‌آموزان ابتدایی. فصلنامه فن‌آوری اطلاعات و ارتباطات در علوم تربیتی، 8(3)، 19-5.  
زمانی، اصغر (1395). شناسایی، تحلیل و اولویت بندی عوامل مؤثر برکیفیت آموزش در آموزش عالی. فصلنامة نوآوری و ارزش آفرینی، 6(11)، 36-23.
سیلانه، آمنه، کرمی، مرتضی و سعیدی رضوانی، محمود (1394). توسعه شایستگی‌های کار آموزان فنی و حرفه‌ای از طریق کار بست رویکرد کل نگر مبتنی بر مدل چهار مؤلفه‌ای (4C‏‏/ID). دو فصلنامه مطالعات برنامه‌ریزی آموزشی، 2(4)، 158-135.
عسکری، مهدی، الهی منش، محمدحسن و پریزاد، رضا (1398). مقایسه سیاست‏گذاری آموزشی ایران و ژاپن در مقطع ابتدایی. مطالعات راهبردی سیاستگذاری عمومی، 9(30)، 132-113.
کشتی آراء، نرگس، یوسفی، علیرضا و موسوی، سهیلا (1391). تناسب نیازهای بخش صنعت با آموزش‌های فنی و حرفه‌ای هنرستان‌های دخترانه و پسرانه. فصلنامه علمی پژوهشی رهیافتی نو در مدیریت آموزشی،3(2)، 138-119.
مهرعلیزاده، یدالله، رومیانی، یونس و پارسا، عبدالله (1392). بررسی مدل جریان دانش‌آموزی دوره ‌راهنمایی تحصیلی آموزش و پرورش شهرستان اهواز طی سال‌های برنامه چهارم توسعه کشور. مطالعات برنامه‌ریزی آموزشی،1(2)، 59-27.
مهدیون، روح‌اله، پاهنگ، نظام‌الدین و یاریقلی، بهبود (1396). شناسایی عوامل مؤثر بر کیفیت مدارس و بررسی وضعیت موجود آن: پژوهش ترکیبی. مدیریت مدرسه، 5(1)، 173-193.
نجفی دولت آباد شهلا، امیریان‌زاده، مژگان، زارعی، رضا و احمدی، عبادالله (1398). عوامل مؤثر بر کیفیت عملکرد آموزشی اعضای هیئت‌علمی: یک مطالعه کیفی. مجله دانشگاه علوم پزشکی قم. ۱۳(۱۰)، 45-34.
هادی، رضا، یوسف، رضاپور و سلمان‌پور، صدیقه (1396). شاخص‌های سنجش کیفیت آموزش عالی براساس مدل کانو در دانشگاه ارومیه. فصلنامه آموزش و ارزشیابی، 9(34): 50-35.
هویدا، رضا (1387). فرایند بهبود کیفیت آموزشی از نظر اعضای هیات علمی دانشگاه‌های استان اصفهان: مقایسه‌ای بر اساس مقیاس AQIP، مجله ایرانی آموزش در علوم پزشکی، 8(1)، 141-132.
Askari, M., Elahimanesh, M., & Parizad, R. (2019). A Comparison Study of Iranian and Japanese educational policy at Elementary level. Strategic Studies of public policy, 9(30): 113-132 [In Persian].
Bowen, Howard, editor. (2018). Investment in learning; The individual and social value of American higher education. eBook published 16 January 2018. New York, Routledge.
Baremani, A., salehi, M., & sadeghi, M. (2011). Factors affecting quality of higher education from the perspective of students at this stage. Educational Management Research, 6(26): 1-24. [In Persian].
Bazargan, A. (2020). Assessing the quality of Iranian higher education from thought to action, Research Institute for Cultural and Social Studies. [In Persian].
Babadi Akasheh, Z. (2014). Quality in the higher education system, Payam-e-Noor Publications. [In Persian].
Bozorginejad, K., & Zarei, R. (2018). Dimensions and quality indicators of schools, the second international conference and the fourth national conference on management and humanities research in Iran, Tehran,
     https://civilica.com/doc/713751[In Persian].
Christopher, E. (2018). Quality of higher education; factors that suporrt student success: a discussion paper, available at: 
      https://www.researchgate.net/publication/328039722.
Chapman, D. W., Weidman, J., Cohen, M., & Mercer, M. (2005). The search for quality: A five country study of national strategies to improve educational quality in Central Asia. International Journal of Educational development, 25(5): 514-530.
Hadi, R., Rezapour, Y., & Salmanpour, S. (2016). Evaluation Indexes in Higher Education Based on Kano`s Model at Urmia University. Journal of Instruction and Evaluation, 9(34): 35-50 [In Persian].
Hoveida, R., & Molavi, H. (2008). Academic Quality Improvement Process from the Viewpoints of Faculty Members of Universities in Isfahan Province: A Comparison Based on Academic Quality Improvement Program (AQIP). Iranian Journal of Medical Education, 8(1):132-141[In Persian].
Hopkins, D. (2015). Improving the quality of education for all: A handbook of staff development activities. Routledge.
Jafari Harandi, R. (2015). The Study of the External Efficiency of Technical and Vocational University During 2009 To 2011 (Case Study: Technical and Vocational Colleges in Yazd Province). Educational Measurement and Evaluation Studies, 5(9): 173-198 [In Persian].
Khadivi, A., Seyyed Kalan, S., Hossein Pour, T., Ahmadi, H., & Tareh Bari, H. (2018). Affecting Factors on Teaching and Education Quality in Farhangian University (Case Study: College of Ardabil). Journal of Instruction and Evaluation, 11(42): 161-185 [In Persian].
Keshti Aray, N., Yosefi, A., & Mosavi, S. (2012). An Investigation of the Fitness between Industrial Needs of Falavarjan City and Technical and Professional Training of Art School for Girls and Boys. Journal of New Approaches in Educational Administration, 3(10):119-138 [In Persian].
Li, S., Yamaguchi, S., & Takada, J. I. (2018). Understanding factors affecting primary school teachers’ use of ICT for student-centered education in Mongolia. International Journal of Education and Development using ICT, 14(1),103-117.
Madani, R. A. (2019). Analysis of Educational Quality, a Goal of Education for All Policy. Higher Education Studies, 9(1), 100-109.
Mehr Alizadeh, Y., Romiani, Y., & Parsa, A. (2014). Investigating the student flow model of the educational guidance course of education in Ahvaz city during the years of the fourth development plan of the country. Educational Planning Studies, 1(2): 27-59 [In Persian].
Mahdiuon, R., pahang, N., & yariqoli, B. (2018). Identifying factors affecting the quality of schools and investigation schools status quo: the mixed method research. Jsa, 5(1): 173-193 [In Persian].
Najafi Doulatabad, S., Amirianzadeh, M., Zarei, R., & Ahmadi, E. (2019). Factors influencing the quality of educational performance of faculty members: A Qualitative Study. Qom University Med Sci Journal. 13(10): 34-45 [In Persian].
Namara, F. (2018). Factors Affecting Provision of Quality Basic Education in Nyagatare District- Rwanda. Journal of African Interdisciplinary Studies. 2(3): 109-119.
Olmos-Gómez, M. D. C., Luque Suárez, M., Ferrara, C., & Olmedo-Moreno, E. M. (2020). Quality of Higher Education through the Pursuit of Satisfaction with a Focus on Sustainability. Sustainability, 12(6):2366.
Ogrinc, G., Davies, L., Goodman, D., Batalden, P., Davidoff, F., & Stevens, D. (2015). SQUIRE 2.0 (Standards for QUality Improvement Reporting Excellence): revised publication guidelines from a detailed consensus process. American Journal of Critical Care, 24(6): 466-473.
Prensky, M. (2014). The World Needs a New Curriculum: It's time to lose the" proxies," and go beyond" 21st century skills"—and get all students in the world to the real core of education. Educational Technology, 1(3): 3-15.
Razban, S., Bagheri, M., & Talkhabi, Y. (2018). The Effect of Multimedia Storytelling on the Educational progress of the Science and Attitude of Elementary students. Information and Communication Technology in Educational Sciences, 8(31): 5-19 [In Persian].
Ridge, N., & Kippels, S. (2019). UNESCO, Education, and the Private Sector: A Relationship on Whose Terms? In Researching the Global Education Industry. Palgrave Macmillan.
Shah, S. F., Ghazi, S. R., Shahzad, S., & Ullah, I. (2015). The Impact of Quality indicators on Quality of Primary Education in The Commonwealth Education Hub Discussion Summary (June 2016), Quality Standards in Education http://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0/.
Silaneh, A., Karami, M., & Saeedi Rezvani, M. (2016). Developing the competencies of technical and vocational students through the application of a holistic approach based on the four-component model (4C / ID). Bi-Quarterly Journal of Educational Planning Studies, 2(4): 158-135[In Persian].
Schindler, L., Puls-Elvidge, S., Welzant, H., & Crawford, L. (2015). Definitions of quality in higher education: A synthesis of the literature. Higher Learning Research Communications, 5(3): 3-13.
Turani, H. (2002). A Model for Continuous Quality Improvement in the Elementary Curriculum Process, Quarterly Journal of Education, 66(2001): 47-70 [In Persian].
Uline, C., & Tschannen-Moran, M. (2008). The walls speak: The interplay quality facilities, school climate, and student achievement. Journal of Educational Administration, 46(1): 55-73.
Wagner, D. A., Castillo, N. M., & Zahra, F. T. (2020). Global learning equity and education: looking ahead: Background paper for the Futures of Education initiative. https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000375000
World Economic Forum. (2020). Schools of the Future, Defining New Models of Education for the Fourth Industrial Revolution. Geneva: World Economic Forum.http://www3.weforum.org/docs/WEF_Schools_of_the_Future_Report_2019.pdf
 Yaghoubi, M., & Soltani Zarandi, M.R. (2018). What Factors affect Education Quality in Higher Education? International Journal of Management and Applied Science, 4(2): 84-88.
Zamani, A. (2016). Recognition and Analysis of Factors Influencing the Quality of Education in Higher Education, Journal of Innovation and Value Creation, 11(6): 23-36 [In Persian].